ABD genelinde tüm uçuşlar durduruldu: Binlerce sefer iptal edildi
Özet haber: ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan büyük çaplı iletişim arızası, ülke genelindeki bütün havalimanlarında uçak kalkışlarının durdurulmasına neden oldu. Federal Havacılık İdaresi (FAA), uçuş güvenliği gerekçesiyle aldığı kararı dört saatten uzun bir sürenin ardından kaldırdı.

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan büyük çaplı iletişim arızası, ülke genelindeki bütün havalimanlarında uçak kalkışlarının durdurulmasına neden oldu. Federal Havacılık İdaresi (FAA), uçuş güvenliği gerekçesiyle aldığı kararı dört saatten uzun bir sürenin ardından kaldırdı. Ancak yaşanan aksaklık nedeniyle binlerce uçuş iptal edildi, on binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım 2026 Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen kapsamlı bir iletişim arızasının ardından ülke genelinde kalkışların durdurulması talimatını verdi.
ABD doğu saatiyle 15.54’te yürürlüğe giren karar, ülkedeki bütün havalimanlarını kapsadı. FAA Hava Trafik Kontrol Sistemi Komuta Merkezi tarafından yayımlanan 111 numaralı acil duyuruda, olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçeleri nedeniyle uçakların ikinci bir açıklamaya kadar yerde kalması istendi.
Karar, havalimanlarından yapılacak yeni kalkışları kapsarken havada bulunan uçakların iniş yapmasını tamamen engellemedi. Uçuşların bir bölümü planlanan varış noktalarına devam etti, bazı uçaklar ise kalkış yaptıkları veya farklı havalimanlarına yönlendirildi.
ABD’ye gelen uluslararası uçuşların durum bazında değerlendirilmesine karar verildi. Bazı uluslararası seferler ile Alaska ve Hawaii’deki belirli uçuşlar da istisna kapsamında gerçekleştirildi.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, iletişim sorununun ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerini etkilediğini açıkladı. FAA teknisyenleri, arızanın kaynağını belirlemek için inceleme başlattı.
İlk aşamada özellikle Chicago çevresindeki hava trafik kontrol operasyonlarında sorunlar yaşanırken, iletişim kesintileri kısa sürede ülke genelindeki hava trafik yönetimini etkiledi.
Krizin ardından yapılan teknik incelemelerde, ABD’nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısındaki ağ anahtarlarının ve yönlendiricilerin aşırı veri yükü nedeniyle düzgün çalışmadığı belirlendi. Duffy, sistemin hâlâ analog iletişim teknolojilerine ve 1980’li yıllardan kalma bakır kablolara dayandığını açıkladı.
Ağ cihazlarındaki veri tutarsızlıkları nedeniyle radar ve haberleşme sistemlerinin güvenilirliği azaldı. Hava trafik kontrolörleri ile pilotlar arasındaki iletişimin kesintisiz sürdürülememesi üzerine ülke genelinde kalkışların durdurulması kararlaştırıldı.
Arıza sırasında bütün hava trafik kontrol sistemleri tamamen devre dışı kalmadı. Bazı merkezlerde iletişim ve radar verilerindeki kesintiler aralıklarla devam etti. FAA, sorunlu sistemlerin yeniden çalıştırılması ve iletişim altyapısındaki veri akışının kararlı hale getirilmesi için teknik müdahalelerde bulundu. İletişim sorunlarının azaldığı bölgelerde uçuşlara kontrollü şekilde izin verilmeye başlandı.
Yaşanan olayın ardından bir siber saldırı ihtimali de gündeme geldi. Ancak ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, sistemlerdeki arızanın kötü niyetli bir saldırıdan kaynaklandığına ilişkin herhangi bir bulgu bulunmadığını açıkladı. Mullin, uçakların ve yolcuların doğrudan tehlikeye girmediğini, FAA’nın önleyici güvenlik tedbirleri uyguladığını belirtti.
Arızanın, FAA tarafından kullanıma alınan yeni yapay zekâ destekli hava trafik yönetim sistemiyle bağlantılı olabileceği iddiaları da ortaya çıktı. SMART adı verilen sistem, hava durumu verilerini, uçuş programlarını ve hava trafiğine ilişkin diğer bilgileri analiz ederek operasyonel kararları desteklemek için kullanılıyor.
Sistemin geliştiricisi AirSpace Intelligence, yaşanan iletişim arızasının SMART veya şirketin FAA ile yürüttüğü entegrasyon çalışmalarından kaynaklanmadığını açıkladı. İlk teknik değerlendirmelerde de yeni yapay zekâ sisteminin arızaya neden olduğuna ilişkin bir bulguya ulaşılmadı.
FAA, teknik ekiplerin müdahalesinin ardından ABD doğu saatiyle yaklaşık 20.15’te ülke genelindeki kalkış yasağını kaldırdı. Böylece dört saatten uzun süren durdurma kararı sona erdi.
Kurum, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden uçuşlara izin verilmeden önce kapsamlı şekilde test edildiğini ve sistemlerin kararlı çalıştığının doğrulandığını bildirdi.
Kalkışların yeniden başlamasına rağmen havayolu operasyonları hemen normale dönmedi. 13 Kasım Cuma günü 4.700’den fazla uçuş iptal edilirken 10.000’i aşkın seferde gecikme yaşandı.
14 Kasım Cumartesi günü için de yaklaşık 700 uçuşun iptal edildiği kaydedildi. Uçakların farklı havalimanlarında kalması, uçuş ekiplerinin görev planlarının değişmesi ve havalimanlarında oluşan yoğunluk nedeniyle aksaklıkların birkaç gün devam edebileceği belirtildi.
Havacılık analiz şirketi Cirium’un verilerinde, 13 Kasım akşamı itibarıyla en az 827 uçuşun başka noktalara yönlendirildiği görüldü. Bunlardan 670’i kalkış yaptığı havalimanına geri dönerken 157 uçak farklı havalimanlarına iniş yaptı. Ayrıca ABD doğu saatiyle 16.00’dan sonra hareket etmesi planlanan yaklaşık 11.000 uçuşta 1,5 milyondan fazla yolcunun seyahat etmesi bekleniyordu.
Uçuşların durdurulması yalnızca ABD iç hatlarını etkilemedi. Kanada ve Meksika’dan ABD’ye yapılacak seferlerde de iptaller yaşandı. Avrupa’dan ABD’ye yapılan bazı kalkışlar geçici olarak askıya alındı.
Air Canada, ABD ile Kanada arasındaki cuma akşamı seferlerini iptal ederken United Airlines ve JetBlue da günün kalan uçuşlarının büyük bölümünü iptal etme kararı aldı. Delta Air Lines ise kalkış yasağının kaldırılmasının ardından operasyonlarını kademeli olarak yeniden başlattı.
Kriz, yolcu taşımacılığının yanı sıra hava kargo operasyonlarını da etkiledi. FedEx gibi büyük kargo şirketleri uçuşlardaki aksaklıklar nedeniyle operasyonlarını yeniden düzenlemek zorunda kaldı.
NBA, NHL ve üniversite spor organizasyonlarında mücadele eden bazı takımların seyahat programları da değişti. Bazı karşılaşmaların saatleri yeniden düzenlenirken takımların bir bölümü uçak yerine kara yoluyla seyahat etti.
ABD’de bu ölçekte bir kalkış yasağı en son 11 Ocak 2023 tarihinde uygulanmıştı. O tarihte FAA’nın pilotlara uçuş güvenliği bildirimleri sağlayan NOTAM sistemindeki arıza nedeniyle ülke genelindeki iç hat kalkışları yaklaşık 90 dakika boyunca durdurulmuştu.
Daha önce ise 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından ABD hava sahası kapatılmış ve uçuşlar durdurulmuştu. 13 Kasım 2026’da yaşanan kesinti, 11 Eylül saldırılarından bu yana ülke çapında uygulanan en uzun kalkış durdurma kararı oldu.
Yaşanan arıza, ABD’nin hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesine ilişkin çalışmaları da yeniden gündeme getirdi. ABD Kongresi, Temmuz 2025’te hava trafik kontrol sistemlerinin modernizasyonu ve personel ihtiyacının karşılanması için 12,5 milyar dolarlık kaynak ayırmıştı. Beyaz Saray ve ABD Ulaştırma Bakanlığı ise 13 Kasım’da Kongre’den 30,1 milyar dolarlık ek bütçe talep etti.
Talep edilen bütçenin 10,1 milyar dolarlık bölümü hava trafik kontrol sistemlerinin modernizasyonuna, ortak otomasyon altyapısına, kontrolör çalışma istasyonlarına ve bulut bilişim teknolojilerine ayrıldı.
Ayrıca hava trafik kontrol kulelerinin yenilenmesi için 2 milyar dolar, havalimanı altyapı projeleri için ise 18 milyar dolar öngörüldü. Havalimanlarına ayrılan kaynağın 10 milyar dolarlık bölümünün eskiyen terminal binalarında kullanılması planlandı.
FAA’nın modernizasyon programı kapsamında eski iletişim hatlarının fiber optik altyapıyla değiştirilmesi de sürüyor. ABD’deki mevcut bakır kablo tabanlı ağın yüzde 68’i fiber optik bağlantılarla yenilendi. Kurum ayrıca 400’den fazla tesiste hâlâ kullanılan disket tabanlı sistemlerin 2028 yılı sonuna kadar değiştirilmesi üzerinde çalışıyor.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


