Amazon’un 40 uydusunu taşıyan Vulcan roketi düştü!
Özet haber: ABD merkezli United Launch Alliance (ULA), Amazon’un uydu internet ağı için gerçekleştirdiği fırlatmada büyük bir başarısızlık yaşadı. Şirketin yeni nesil Vulcan roketi, kalkıştan yaklaşık 10 dakika sonra arızalandı ve taşıdığı 40 Amazon Leo uydusunun tamamı kaybedildi. Olay, Boeing ve Lockheed Martin ortaklığında 2006 yılında kurulan ULA’nın 20 yıllık tarihinde yaşadığı ilk tam görev başarısızlığı olarak […] Devamı: Amazon’un 40 uydusunu taşıyan Vulcan roketi düştü! Technopat

ABD merkezli United Launch Alliance (ULA), Amazon’un uydu internet ağı için gerçekleştirdiği fırlatmada büyük bir başarısızlık yaşadı. Şirketin yeni nesil Vulcan roketi, kalkıştan yaklaşık 10 dakika sonra arızalandı ve taşıdığı 40 Amazon Leo uydusunun tamamı kaybedildi. Olay, Boeing ve Lockheed Martin ortaklığında 2006 yılında kurulan ULA’nın 20 yıllık tarihinde yaşadığı ilk tam görev başarısızlığı olarak kayıtlara geçti.
Amazon Leo uydu internet ağının genişletilmesi için hazırlanan Leo Vulcan 1 (LV-01) görevi, 15 Kasım 2026 tarihinde Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri Üssü’nden gerçekleştirildi. Space Launch Complex 41 rampasından Türkiye saatiyle 20.40’ta havalanan Vulcan roketi, başlangıçta planlanan uçuş aşamalarını tamamladı. Ancak fırlatmadan yaklaşık 10 dakika sonra yaşanan teknik arıza nedeniyle 40 uydu hedeflenen yörüngeye ulaştırılamadı.
Fırlatma öncesinde de çeşitli teknik aksaklıklar yaşanmıştı. İlk olarak 13 Kasım’da gaz hâlindeki azot sağlayan tesisin güç sistemindeki sorun nedeniyle ertelenen görev, ertesi gün yer sistemleri ile roket arasındaki iletişim problemi yüzünden yeniden ertelendi. 15 Kasım’daki son denemede ise geri sayımın bitmesine 20 saniye kala teknik bir bekleme kararı alındı. Sorunun giderilmesinin ardından roket, fırlatma penceresinin son dakikalarında havalandı.
Vulcan’ın altı katı yakıtlı yardımcı roketi, kalkışın ardından normal şekilde çalıştı ve yaklaşık bir buçuk dakika sonra ana gövdeden ayrıldı. Roketin ilk aşamasında kullanılan, Blue Origin tarafından geliştirilen iki BE-4 motoru ise önceden açıklanan uçuş takviminden daha uzun süre çalıştı. Metan ve sıvı oksijen kullanan bu motorların ardından ilk aşama ayrıldı ve hidrojenle çalışan Centaur V üst aşamasının motorları ateşlendi.
Centaur V’nin yaklaşık 12 dakika 15 saniye boyunca çalışması planlanıyordu. Ancak uçuş sırasında yaşanan anormallik, görevin devam etmesini engelledi. İlk aşama motorlarının beklenenden uzun süre çalışması dikkat çekse de arızanın hangi sistemden kaynaklandığı henüz kesin olarak belirlenemedi.
ULA, fırlatmadan yaklaşık 50 dakika sonra yaptığı açıklamada, Vulcan’ın uçuşun 10. dakikasında bir anormallikle karşılaştığını ve Amazon’a ait uyduları yörüngeye ulaştıramadığını doğruladı. Şirket, arızanın nedenini belirlemek için uçuş verilerini incelemeye başladı. Amazon ve ilgili kuruluşlarla birlikte yürütülecek soruşturmanın ardından gerekli teknik düzeltmeler yapılacak.
ULA ayrıca soruşturma sürecinin müşteriler açısından şeffaf yürütüleceğini ve yeni bilgiler elde edildikçe paylaşılacağını bildirdi. Vulcan’ın yeniden fırlatılabilmesi için teknik incelemelerin tamamlanması gerekiyor. Roketin ne zaman tekrar uçabileceğine ilişkin herhangi bir tarih açıklanmadı.
Yaşanan arıza, ULA’nın güvenilirlik geçmişi açısından da önemli bir gelişme oldu. Boeing ve Lockheed Martin tarafından 2006 yılında kurulan şirket, özellikle Atlas V roketiyle uzun yıllardır başarılı fırlatmalar gerçekleştiriyordu. Vulcan ise 2024 yılındaki ilk uçuşundan bu yana beşinci görevinde ilk kez tamamen başarısız oldu.
Üstelik Vulcan, yaklaşık dokuz aylık bir aranın ardından yeniden uzaya gönderilmişti. Roketin önceki iki görevinde katı yakıtlı yardımcı roketlerin motor nozullarında teknik sorunlar yaşanmasına rağmen yükler hedeflenen yörüngelere ulaştırılmıştı. Bu sorunların ardından ULA ve Northrop Grumman, motor nozullarında tasarım ve üretim değişikliklerine gitmişti. Son uçuşta altı yardımcı roketin de normal şekilde ayrıldığı görüldü.
Amazon açısından başarısızlığın boyutu ise yalnızca kaybedilen 40 uyduyla sınırlı değil. Amazon Leo, SpaceX’in Starlink sistemine rakip olacak alçak Dünya yörüngeli bir uydu internet ağı olarak geliştiriliyor. Daha önce Project Kuiper adıyla bilinen sistemde, dünyanın farklı bölgelerine yüksek hızlı internet erişimi sağlamak için binlerce uydunun birlikte çalışması planlanıyor.
Vulcan’ın başarısız olan uçuşu, Amazon’un ULA ile gerçekleştirmek üzere anlaşma yaptığı 38 fırlatmanın ilkiydi. Şirket, bu görevler kapsamında 1.500’den fazla birinci nesil Amazon Leo uydusunu yörüngeye taşımayı planlıyor. ULA daha önce Atlas V roketleriyle Amazon adına sekiz başarılı uydu yerleştirme görevi gerçekleştirmişti.
LV-01 aynı zamanda Amazon Leo için tek seferde taşınacak en yüksek uydu sayısına sahip görevdi. Bu fırlatmada Vulcan’ın altı yardımcı roketli konfigürasyonu ilk kez kullanılırken, alçak Dünya yörüngesine daha fazla uydu taşıyabilen optimize edilmiş Centaur V üst aşaması da ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Amazon, ilerleyen Vulcan görevlerinde tek seferde taşınan uydu sayısını daha da artırmak için hazırlık yapıyordu.
Amazon, Vulcan fırlatmalarını hızlandırmak için Cape Canaveral’daki altyapıya da yatırım yaptı. Şirketin finansmanıyla kurulan özel dikey montaj tesisi ve yeni mobil fırlatma platformu, iki Vulcan görevinin aynı anda hazırlanmasına imkân veriyor. İkinci Amazon Leo uçuşu olan LV-02’nin, ilk görevden birkaç hafta sonra gerçekleştirilmesi planlanmıştı. Ancak yaşanan arızanın ardından bu takvim belirsizliğe girdi.
ULA’nın yanı sıra Amazon’un diğer fırlatma ortakları arasında Arianespace, Blue Origin ve SpaceX bulunuyor. Amazon, Blue Origin’in New Glenn roketiyle 24, Avrupa’nın Ariane 6 roketiyle 24 ve SpaceX’in Falcon 9 roketleriyle 13 fırlatma için anlaşma yaptı. Ancak Blue Origin de Mayıs 2026’da New Glenn roketinin fırlatma rampasında yaşanan patlama nedeniyle ciddi bir sorunla karşılaşmıştı.
Amazon Leo’nun uydu üretimi ile yörüngedeki uydu sayısı arasında da önemli bir fark bulunuyor. Amazon, Eylül 2026’nın başında 1.000’inci uydusunun üretimini tamamladığını açıklamıştı. Buna karşılık kasım ayı itibarıyla yörüngeye ulaştırılan uydu sayısı yaklaşık 400 seviyesinde bulunuyor. Son görev başarılı olsaydı bu sayıya 40 uydu daha eklenecekti.
Amazon’un birinci nesil uydu ağı için ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) tarafından onaylanan güncel sayı 3.232. İlk izin kapsamında 30 Temmuz 2026 tarihine kadar 1.616 uydunun konuşlandırılması gerekiyordu. Ancak fırlatma takvimindeki gecikmeler nedeniyle Amazon, düzenleyici kurumdan ek süre veya muafiyet talep etti.
FCC, Haziran 2026’da Amazon’a belirli koşullarla muafiyet tanıdı ve ara hedefin kaçırılması nedeniyle henüz konuşlandırılmamış uyduların izinlerinin otomatik olarak sona ermesini engelledi. Bununla birlikte şirketin 30 Temmuz 2029 tarihine kadar 3.232 uyduluk birinci nesil ağını tamamlaması şartı değişmedi. Ayrıca Temmuz 2026’dan sonra yörüngeye yerleştirilen uydular için frekans koordinasyonundaki öncelik haklarına geçici kısıtlamalar getirildi.
Amazon Leo, 2026 yılı bitmeden ilk ticari internet hizmetini kullanıma sunma planını daha önce paylaşmıştı. Ancak ağın tüm kapasitesine ulaşması için çok sayıda fırlatmanın daha gerçekleştirilmesi gerekiyor. Vulcan’daki arıza, Amazon’un ana fırlatma ortaklarından birinin takvimini doğrudan etkiledi.
Amazon, yaşanan başarısızlığın ardından uzay fırlatmalarının risk taşıdığını ve özellikle yeni görevlerde teknik sorunların ortaya çıkabileceğini belirtti. Şirket, ULA’ya duyduğu güvenin sürdüğünü ve fırlatma sağlayıcısının olaydan gerekli dersleri çıkararak Vulcan programına devam edeceğine inandığını açıkladı.
Amazon Leo’nun sıradaki görevleri arasında Arianespace tarafından gerçekleştirilecek dördüncü Ariane 6 fırlatması da bulunuyor. Leo Europe 4 (LE-04) adı verilen görev için 23 Kasım 2026 ve sonrası planlanıyor. ULA ise Vulcan’ın yeniden uçuşa dönebilmesi için arızanın kaynağını belirlemeye yönelik incelemelerini sürdürüyor.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat
