AMD Zen 6 mimarisi tanıtıldı: Performans artıyor!
Özet haber: AMD, yeni nesil Zen 6 işlemci mimarisinin teknik ayrıntılarını açıkladı. Zen 5’e kıyasla belirli sunucu ve yapay zekâ iş yüklerinde ortalama yüzde 27 IPC artışı sunan yeni mimari, 256 çekirdeğe kadar çıkan EPYC 9006 Venice işlemcileriyle kullanıma sunuldu. TSMC’nin 2 nm üretim teknolojisini kullanan işlemciler, 5,3 GHz’e ulaşan saat hızları, 1 GB’a kadar L3 önbellek […] Devamı: AMD Zen 6 mimarisi tanıtıldı: Performans artıyor! Technopat

AMD, yeni nesil Zen 6 işlemci mimarisinin teknik ayrıntılarını açıkladı. Zen 5’e kıyasla belirli sunucu ve yapay zekâ iş yüklerinde ortalama yüzde 27 IPC artışı sunan yeni mimari, 256 çekirdeğe kadar çıkan EPYC 9006 Venice işlemcileriyle kullanıma sunuldu. TSMC’nin 2 nm üretim teknolojisini kullanan işlemciler, 5,3 GHz’e ulaşan saat hızları, 1 GB’a kadar L3 önbellek ve saniyede 1,6 TB bellek bant genişliğiyle geliyor.
AMD, altıncı nesil EPYC işlemcileriyle birlikte Zen 6 ve Zen 6C çekirdek mimarilerini kullanmaya başladı. Venice kod adlı EPYC 9006 ailesi, önceki nesil Turin işlemcilerinde kullanılan Zen 5 ve Zen 5C mimarilerinin yerini aldı. Zen 6 yüksek frekanslı işlemci yapılandırmalarında, Zen 6C ise yüksek çekirdek yoğunluğu gerektiren sunucu ve bulut sistemlerinde kullanılıyor. Her iki çekirdek türü de aynı komut seti mimarisini temel alıyor.
Yeni işlemcilerin hesaplama çekirdekleri TSMC’nin N2P olarak adlandırılan 2 nm üretim sürecinde hazırlanıyor. Giriş ve çıkış işlemlerinden sorumlu I/O yongalarında ise 3 nm sınıfındaki N3 üretim teknolojisi kullanılıyor. AMD, işlemci çekirdekleri arasındaki veri aktarımını beşinci nesil Infinity Fabric bağlantısıyla gerçekleştiriyor.
Zen 6 mimarisindeki önemli yeniliklerden biri, komut başına performansın artması oldu. AMD’nin sabit saat hızında gerçekleştirdiği karşılaştırmalarda Zen 6C, Zen 5 çekirdeklerine karşı ortalama yüzde 27 IPC artışı elde etti. Kurumsal uygulamalar ve bulut iş yüklerinde yüzde 20, yapay zekâ iş yüklerinde ise yüzde 31 performans artışı kaydedildi.
Testlerde iki CCD üzerine dağıtılmış 16 Zen 5 çekirdeği, tek CCD üzerinde bulunan 16 Zen 6C çekirdeğiyle karşılaştırıldı. Bu sonuçlar masaüstü Ryzen işlemcilerinin oyun performansını kapsamıyor.
Zen 6’nın komut işleme birimlerinde de kapsamlı değişiklikler bulunuyor. Yeni mimari, saat döngüsü başına 64 bayt komut getirme kapasitesine, 8 genişlikli komut dağıtma ve yeniden adlandırma yapısına sahip.
İşlem önbelleği 6.000 seviyesinden 6.750 işleme çıkarılırken döngü başına işlem sunma kapasitesi 12’den 18’e yükseldi. Dallanma tahmin mekanizmasında daha büyük tablolar, 64 girişli dönüş adresi yığını ve döngü başına iki alınan dallanma tahmini kullanılıyor. İşlemci ayrıca döngü başına üç tahmin penceresini destekliyor.
Komutların yürütülmesini sağlayan tam sayı zamanlayıcıları yeniden düzenlendi. Zen 6’da 96 girişli paylaşımlı ALU/AGU zamanlayıcısına 48 girişli özel ALU zamanlayıcısı eşlik ediyor. Her çekirdekte altı ALU, iki çarpma birimi ve üç dallanma birimi bulunuyor. Fiziksel tam sayı kayıt dosyasının kapasitesi 240’tan 352 girişe yükselirken yeniden sıralama tamponu 448’den 640 girişe çıktı. İşlem birleştirme kapasitesi de artırıldı.
Veri erişimi tarafında 32 KB kapasitesinde, 8 yollu L1 komut önbelleği ve 48 KB kapasitesinde, 12 yollu L1 veri önbelleği kullanılıyor. L1 veri önbelleği dört döngülük erişim gecikmesine sahip. Her çekirdeğe 1 MB kapasitesinde, 16 yollu L2 önbellek ayrılıyor. L2 ile veri aktarımında 64 baytlık doldurma ve tahliye yolu bulunuyor.
Bellek işlemlerinde yük kuyruğunun kapasitesi 64’ten 80 girişe, depolama kuyruğunun kapasitesi ise 96’dan 128 girişe yükseldi. Yeni tasarım, döngü başına dört yükleme veya iki depolama işlemini destekliyor. Dört adet 256 bitlik yükleme işlemi gerçekleştirilebiliyor. Adres çevirme mekanizmasında 96 girişli L1 DTLB ve 4.096 girişli L2 DTLB bulunuyor.
Kayan nokta işlemlerinde de değişiklikler yapıldı. Zen 6, 512 bitlik kayan nokta veri yolunu ve iki döngülük FADD gecikmesini korurken tam AVX-512 FP16 hesaplama desteğine kavuştu. Önceki nesilde iki olan VNNI INT8 işlem hattı sayısı dörde yükseldi. FP16, BFLOAT16 ve VNNI INT16 veri türleri desteklenirken kayan nokta zamanlayıcılarının kapasitesi genişletildi.
Yeni komut seti özellikleri arasında AVX-VNNI-INT8, BF16 ve FP16 verilerini FP32 biçimine dönüştüren AVX-NE-CONVERT, AVX-IFMA ve Bit Matrix Multiply (BMM) bulunuyor. AMD ayrıca kesme, istisna ve sistem çağrılarını yöneten FRED arayüzünü, sanallaştırma için Page Modification Logging (PML) desteğini ve ayrıcalık seviyesine bağlı hizmet sınıfını otomatik değiştiren PLZA özelliğini ekledi.
Güvenlik tarafında SEV-SNP RMPOPT, canlı sanal makine geçişleri için DIRTY bit optimizasyonu ve geliştirilmiş SMT koruması sunuluyor. Bellek Profiler ve IBS Buffering özellikleriyle performans analizi olanakları genişletiliyor. Yeni platformda açık kaynaklı Caliptra 1.2 donanımsal güven kökü desteği de bulunuyor.
Zen 6 ile Zen 6C arasındaki fark, çekirdeklerin yonga üzerinde nasıl gruplandırıldığına da yansıyor. Standart Zen 6 mimarisinde bir çekirdek kompleksi (CCX) 12 çekirdeğe ve 48 MB L3 önbelleğe sahip. Zen 5’te bu yapı 8 çekirdek ve 32 MB L3 önbellekten oluşuyordu. Böylece kompleks başına çekirdek ve toplam L3 kapasitesi yüzde 50 arttı. Maksimum saat hızı da 5,0 GHz’den 5,3 GHz’e yükseldi.
Zen 6C mimarisinde ise bir çekirdek kompleksi 32 çekirdek ve 128 MB paylaşımlı L3 önbellek barındırıyor. Önceki Zen 5C mimarisinde 16 çekirdek ve 32 MB L3 önbellek bulunuyordu. Çekirdek sayısı iki, toplam L3 kapasitesi dört katına çıktı. Zen 5C’de 3,7 GHz olan maksimum saat hızı Zen 6C ile 4,1 GHz’e yükseldi. Çekirdek başına L3 önbellek miktarı da 2 MB’den 4 MB’ye çıktı.
Yeni EPYC Venice işlemcilerinde sekiz CCD’ye kadar yapılandırma kullanılabiliyor. Standart Zen 6 çekirdeklerinden oluşan modellerde 96 çekirdek, 192 iş parçacığı ve 384 MB L3 önbellek sunuluyor. Zen 6C tabanlı modeller ise 256 çekirdek, 512 iş parçacığı ve 1.024 MB, yani 1 GB L3 önbelleğe kadar çıkıyor. L2 önbellek miktarı 96 çekirdekli yapılandırmada 96 MB, 256 çekirdekli yapılandırmada ise 256 MB seviyesine ulaşıyor.
AMD, EPYC 9006 ailesiyle birlikte SP7 ve SP8 olmak üzere iki yeni sunucu platformunu kullanıma alıyor. SP7 platformunda 16 kanallı DDR5 bellek desteği bulunurken SP8 platformu 8 kanallı bellek yapılandırmasıyla geliyor. SP8 soketi 62,5 × 80 mm boyutlarında. SP7 platformu 600 W’a kadar, SP8 ise 400 W’a kadar işlemci güç sınıflarını destekliyor.
SP8 platformundaki Zen 6C modelleri dört CCD üzerinden 128 çekirdek, 256 iş parçacığı ve 512 MB L3 önbelleğe kadar çıkıyor. Standart Zen 6 modellerinde ise sekiz CCD ile 96 çekirdek, 192 iş parçacığı ve 384 MB L3 önbellek kullanılabiliyor.
Bellek tarafında DDR5 RDIMM, ikinci nesil DDR5 MRDIMM, LPDDR5X SOCAMM2 ve CXL 3.1 teknolojileri destekleniyor. İkinci nesil MRDIMM belleklerde aktarım hızı 12.800 MT/s seviyesine ulaşıyor. SP7’nin 16 kanallı yapılandırmasıyla teorik bellek bant genişliği saniyede 1,6 TB’ye çıkıyor. SP8 platformunda ise MRDIMM belleklerle saniyede 819 GB bant genişliği sunuluyor.
Standart DDR5 RDIMM bellekler 8.000 MT/s hızına kadar destekleniyor. Bu belleklerle SP7 platformunda saniyede yaklaşık 1 TB, SP8 platformunda ise 512 GB bant genişliği elde ediliyor. Desteklenen bellek kapasitesi soket başına 8 TB’ye kadar çıkıyor.
Giriş ve çıkış bağlantılarında PCIe 6.0 ve CXL 3.1 desteği bulunuyor. SP7 platformunun tek işlemcili yapılandırmasında 96 adet PCIe 6.0 hattına sekiz PCIe 4.0 hattı eşlik ediyor. Çift işlemcili yapılandırmada işlemci başına 128 PCIe 6.0 ve 16 PCIe 4.0 hattı sunuluyor. SP8 platformunda ise tek işlemcili sistemlerde 128, çift işlemcili sistemlerde toplam 192 PCIe 6.0 hattı kullanılabiliyor.
PCIe bağlantıları x16, x8, x4 ve x2 biçimlerinde bölünebiliyor. CXL 3.1 desteğiyle işlemci ve harici bellek kaynakları arasındaki bağlantı da genişletiliyor. PCIe 6.0 üzerinden gerçekleştirilen x16 CXL bağlantısında 128 GB/sn ham veri aktarım kapasitesi bulunuyor. AMD, CXL tabanlı bellek genişletme çözümlerinde gigabayt başına maliyetin yüzde 87’ye kadar azaltılabileceğini belirtiyor.
Yeni I/O tasarımında Smart Data Cache Injection (SDCI) ve Smart Data Accelerator Interface (SDXI) teknolojileri de yer alıyor. AMD, yongalar arasındaki bağlantıda Elevated Fan-Out Bridges (EFB) teknolojisini ve daha hızlı Infinity Fabric güç durumu geçişlerini kullanıyor.
İşlemcilerin güç yönetimi de kullanım senaryolarına göre değişiyor. Yapay zekâ ajanlarının çalıştırıldığı yüksek yoğunluklu sistemlerde 256 çekirdekli Zen 6C yapılandırmaları 400 W seviyesine kadar ayarlanabiliyor. Bu sistemlerde çekirdek başına güç tüketimi 1,2 ile 2 W arasında değişiyor. Bulut veri merkezlerinde 600 W’a kadar yapılandırmalar kullanılırken çekirdek başına güç aralığı 1,7 ile 3,5 W seviyesinde bulunuyor.
Yüksek frekans gerektiren HPC ve sunucu yönetim düğümlerinde ise standart Zen 6 çekirdekleri kullanılıyor. Bu yapılandırmalarda işlemci güç sınırı 500-600 W aralığına çıkarken çekirdek başına güç tüketimi 5-10 W ve üzerine ulaşabiliyor.
AMD, veri merkezlerindeki enerji kullanımını düzenlemek için Unified Power Provisioning (UPP), Utilization-Based Power Scaling (UBPS) ve Frequency-Adaptive Spectrum Technology (FAST) özelliklerini geliştirdi. UPP, sunucu kabinlerinde kullanılmadan kalan güç kapasitesinin değerlendirilmesini sağlıyor. UBPS, etkin çekirdek sayısına bağlı olarak güç tüketimini değiştiriyor ve işlem yükü arttığında işlemcinin daha yüksek güç seviyelerine çıkmasına izin veriyor.
FAST ise aynı işlemci üzerindeki farklı çekirdek grupları için ayrı minimum frekans seviyeleri belirlenmesini sağlıyor. Böylece yüksek frekans gerektiren sanal makineler ile çok sayıda çekirdeğe ihtiyaç duyan işlemler aynı işlemci üzerinde farklı performans seviyelerinde çalışabiliyor.
AMD’nin paylaştığı performans karşılaştırmalarında altıncı nesil EPYC işlemciler, ilk nesil EPYC ailesine karşı genel amaçlı hesaplamada yaklaşık 20 kat, bilimsel hesaplamada 18,6 kat ve bellek bant genişliğinde 9,6 kat artış sunuyor.
Güncel rakiplerle yapılan karşılaştırmalarda EPYC Venice’in yüksek performanslı hesaplama iş yüklerinde Intel Granite Rapids işlemcilere karşı ortalama 2,2 kata, belirli testlerde ise 3,2 kata kadar performans sunduğu açıklandı. 96 çekirdekli EPYC 9686F, 128 çekirdekli Intel Xeon 6980P karşısında belirli iş yüklerinde 1,6 kat performansa ulaştı. Benzer çekirdek sayılarına sahip modellerde ortalama performans farkı 1,9 kat seviyesinde gerçekleşti.
Bellek bant genişliği karşılaştırmasında EPYC Venice, MRDIMM belleklerle saniyede 1,6 TB seviyesine ulaşırken NVIDIA Vera işlemcisinin LPDDR5X SOCAMM2 bellekleriyle 1,2 TB/sn seviyesinde kaldığı belirtildi. Intel Granite Rapids-AP platformunun birinci nesil MRDIMM belleklerle elde ettiği 844 GB/sn değerine karşı EPYC Venice, standart RDIMM belleklerle yaklaşık 1 TB/sn bant genişliği sunuyor.
Bilimsel hesaplama testlerinde hava tahmini simülasyonlarının tamamlanma süreleri de karşılaştırıldı. Önceki nesil 128 çekirdekli EPYC Turin işlemcisinin 5,22 saatte tamamladığı iş yükü, 96 çekirdekli EPYC Venice ile 3,49 saate indi. Aynı işlem 256 çekirdekli Venice modelinde 2,66 saatte tamamlandı. Beş günlük hava tahmini hesaplamalarında da yeni işlemcilerin daha kısa süreler elde ettiği açıklandı.
İlaç geliştirme simülasyonlarında 256 çekirdekli EPYC Venice, belirlenen 100 nanosaniyelik moleküler simülasyonu 57 günde tamamladı. Aynı işlem 96 çekirdekli Venice üzerinde 97 gün, 128 çekirdekli Turin üzerinde 114 gün ve Intel Granite Rapids üzerinde 182 gün sürdü. Otomotiv simülasyonları ve aerodinamik hesaplamalarda da performans artışları kaydedildi.
Yapay zekâ iş yüklerinde EPYC Venice’in önceki nesil Turin işlemcilere karşı 1,5 kata, Intel Granite Rapids işlemcilere karşı ise 4,4 kata kadar performans artışı sunduğu açıklandı. AWS Graviton5 ile yapılan belirli HPC ve yapay zekâ karşılaştırmalarında da üç kata kadar performans farkı paylaşıldı. NVIDIA Vera karşısında megavat başına iş parçacığı sayısında 2,9 kata, megavat başına performansta ise iki kata kadar artış bildirildi. Bu rakamlar AMD’nin seçtiği test senaryolarını kapsıyor.
AMD EPYC 9006 serisinde bulunan EPYC 9996 işlemcisi, genel amaçlı sunucu iş yüklerinde NVIDIA Vera tabanlı sistemlere karşı 3,7 kata kadar performans sundu. Intel Xeon 6980P karşılaştırmasında 2,2 kata kadar performans ve dolar başına iki kata kadar performans elde edildi. Yüksek frekanslı modellerde büyük dil modeli çıktı üretim kapasitesi de önceki EPYC nesline kıyasla 1,8 kata kadar arttı.
Altıncı nesil EPYC 9006 SP7 işlemcileri 10 Kasım 2026 itibarıyla piyasaya çıktı ve sunucu üreticileri yeni platformları sevk etmeye başladı. Microsoft Azure ve Oracle Cloud Infrastructure üzerinde bu işlemcileri kullanan bulut hizmetleri de kullanıma sunulacak. SP8 platformunun ise 2027 yılının ilk yarısında gelmesi bekleniyor. AMD’nin EPYC 9006 ürün ailesinde SP7 modellerinin ardından SP8, 3D V-Cache teknolojili 9006X ve düşük güç tüketimine odaklanan 9006 LP işlemcileri de bulunacak.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


