Bilim insanları kanser hücrelerini kandan temizleyen sistem geliştirdi
Özet haber: Çinli bilim insanları kan dolaşımındaki kanser hücrelerini yakalayan deneysel bir cihaz geliştirdi. Deneylerde kemoterapiyle birlikte kullanıldığında yaşam süresini uzattı.

Çinli bilim insanları kanserin vücuda yayılmasında önemli rol oynayan dolaşımdaki tümör hücrelerini kandan ayıklayabilen deneysel bir cihaz geliştirdi. Fareler üzerinde yapılan deneylerde tümörün tekrarlama riskini azaltan ve yaşam süresini uzatan sistem, kemoterapiyle birlikte kullanıldığında daha etkili sonuçlar verdi.
Kanser hücrelerini kan dolaşımından temizliyor Şanghay Jiao Tong Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibinin "kara delik" (black-hole) adını verdiği sistem, birincil tümörden veya kanserin yayıldığı başka dokulardan koparak kan dolaşımına karışan tümör hücrelerini yakalamak üzere tasarlandı. Dolaşımdaki tümör hücreleri, kanserin uzak organlara yayılmasında önemli rol oynuyor.
Metastaz olarak tanımlanan bu olay dünya genelindeki kanser kaynaklı ölümlerin yüzde 90'ından fazlasından sorumlu tutuluyor. Metastazı önlemek ve bu hücreleri ortadan kaldırmak için halihazırda çeşitli yöntemler bulunuyor. Ancak bu tekniklerde düşük yakalama verimliliği, biyogüvenlik sorunları ve sağlıklı kan hücrelerinin zarar görmesi gibi engeller bulunuyor.
Yeni sistem ise kan temizleme yöntemlerinden ilham alıyor. Bir pompa yardımıyla şah damarından alınan kan, vücut dışındaki özel bir mikroakışkan hazneden geçiriliyor. Araştırmacıların kara delik olarak adlandırdığı bu hazne, kanser hücrelerini seçici biçimde yakalayacak şekilde tasarlandı. Temizlenen kan daha sonra yine boyun üzerinden vücuda veriliyor.
Sistemin seçiciliği, kanser hücrelerinin yüzeyinde yaygın olarak bulunan ancak normal kan bileşenlerinde bulunmayan EpCAM adlı yüzey proteinini hedefleyen antikorlarla sağlanıyor. Böylece kan dolaşımındaki tümör hücreleri yakalanırken diğer kan bileşenlerinin korunması amaçlanıyor. Yüzde 99'un üzerinde verimlilik Araştırmacılar, sistemin performansını ilk olarak kapalı devre bir dolaşım modeli üzerinde test etti.
Hazneye insan meme kanseri hücreleri eklendiğinde düşük akış hızında hücrelerin yüzde 99'undan fazlası yakalandı. Akış hızı saatte 1,2 mililitreye çıkarıldığında ise yakalama verimliliği yaklaşık yüzde 95 seviyesinde kaldı. Ayrıca sistemin insan akciğer ve prostat kanseri hücreleri dahil olmak üzere EpCAM proteini taşıyan farklı kanser hücrelerinde de etkili olduğu görüldü.
Araştırmacılar, sistemi meme kanseri bulunan fareler üzerinde de test etti. Önce farelerin kanında dolaşan kanser hücreleri tespit edildi ve tümörler ameliyatla alındı. Daha sonra fareler dört gruba ayrıldı. İlk gruba herhangi bir ek tedavi verilmezken ikinci gruba kemoterapi, üçüncü gruba kara delik sistemiyle kan temizleme tedavisi uygulandı.
Son gruptaki fareler ise hem kemoterapi hem de kan temizleme tedavisi aldı Dört hafta süren deneylerde en iyi sonuç iki yöntemin birlikte kullanıldığı grupta görüldü. Bu gruptaki farelerin yüzde 50'si hayatta kalırken yalnızca kemoterapi veya kan temizleme tedavisi alan gruplarda hayatta kalma oranı yüzde 20 oldu. Ek tedavi uygulanmayan farelerin ise tamamı öldü.
Ayrıca iki tedavinin birlikte uygulandığı grupta tümörün tekrarlama oranı yüzde 16,7 azaldı. Farelerin organlarında belirgin bir hasar veya zehirlenme belirtisine de rastlanmadı. İnsanlarda ne zaman kullanılacak? Araştırmacılara göre sistem, EpCAM proteini taşıyan meme, akciğer, kolon ve mide kanserleri dahil olmak üzere farklı kanser türlerinde kullanılma potansiyeline sahip.
Ayrıca mikroakışkan haznenin tasarımı değiştirilerek farklı hücre zarı proteinlerinin hedeflenmesi de mümkün olabilir. Bununla birlikte çalışma henüz bir kavram kanıtlama araştırması niteliğinde. Sistemin insanlarda kullanılabilmesi için önemli teknik engellerin aşılması gerekiyor. Bunların başında insan vücudundaki daha büyük kan hacimlerini daha yüksek akış hızlarında işleyebilecek kapasiteye ulaşılması geliyor.
Fare deneylerinde her hayvana yalnızca tek seans uygulandığı için sistemin tekrarlanan tedavilerdeki performansının da değerlendirilmesi gerekiyor. Araştırma ekibi bu nedenle daha büyük hayvan modellerine geçerek deneylerini genişletmeyi planlıyor. İlk aşamada daha büyük sıçan modelleri üzerinde çalışmalar yürütülmesi hedefleniyor.
Gelecek araştırmalarda sistemin tekrarlı kullanıma uygun hale getirilmesi, uzun vadeli güvenliğinin incelenmesi ve farklı kanser türlerindeki etkinliğinin değerlendirilmesi planlanıyor. İnsanlarda klinik kullanıma geçilmeden önce sistemin güvenliği, performansı ve maliyet etkinliğinin daha büyük ölçekli deneylerle doğrulanması gerekecek.
Kaynak: DonanımHaber
