Tiangong’da atomlar 9,7 pikokelvine soğutuldu
Özet haber: Çinli araştırmacılar, Tiangong Uzay İstasyonu’nda rubidyum atomlarını 9,7 pikokelvine kadar soğutarak uzayda kaydedilen en düşük sıcaklık rekoruna ulaştı.

Deneyde yaklaşık 20 bin rubidyum atomu, lazerle soğutma ve buharlaştırmalı soğutma yöntemlerinin ardından lazer ışınlarıyla oluşturulan optik dipol tuzağına aktarıldı. Ekip, atom bulutunun genişleme enerjisini azaltmak için tuzağın sınırlandırma gücünü düşürdü. Üç boyutlu ölçümler, eşdeğer sıcaklığın 9,7 pikokelvin olduğunu gösterdi; belirsizlik aralığı 7,0 ile 12,9 pikokelvin arasında ölçüldü.
Bu değer, düşme kulesinde daha önce kaydedilen 38 pikokelvinlik rekorun yaklaşık dört kat altında bulunuyor. Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki Cold Atom Laboratory laboratuvarında manyetik tuzaklar ve madde dalgası mercekleme yöntemiyle ulaşılan 52 pikokelvinlik sonuç da geride bırakıldı. Tiangong’daki mikro yer çekimi ortamı, atom bulutunun serbest genişlemesinin 7 saniye boyunca izlenmesine olanak sağladı. Bu süre, düşme kulesindeki 2 saniyelik ve önceki uzay deneyindeki 1 saniyelik ölçüm sürelerinden daha uzun.
Atomlar mutlak sıfıra yaklaştıkça hareketleri yavaşlıyor ve Bose-Einstein yoğuşması olarak adlandırılan kuantum durumları incelenebiliyor. Bu ortamda çok sayıda atom, bağımsız parçacıklar gibi davranmak yerine ortak bir kuantum dalgası oluşturuyor. Yer çekimi atomların aşağı yönlü hareketine neden olduğu için bu tür deneylerde hassasiyet sınırlanabiliyor. Manyetik tuzaklar bazı içsel spin durumlarını kısıtlayabilirken, optik dipol tuzakları atomların kontrolünde daha fazla esneklik sunuyor.
Pikokelvin değeri doğrudan geleneksel termodinamik sıcaklık ölçümü değil; atom bulutunun genişleme enerjisi ve hızından hesaplanan eşdeğer sıcaklığı ifade ediyor. Araştırmacılar, daha uzun gözlem süresinin uzayda kuantum fiziği deneylerini geliştirebileceğini belirtiyor. Gelecek çalışmalarda atom sayısının artırılması, egzotik kuantum fazlarının incelenmesi ve atom Mach-Zehnder interferometrelerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Bu sistemler, eşdeğerlik ilkesi gibi temel fizik prensiplerinin daha hassas biçimde sınanmasına katkı sağlayabilir.
Kaynak: DonanımHaber
