Dünya Genelinde Zaman Sistemi Değişiyor: Artık Saniye Kaldırılıyor
Özet haber: Dünya genelinde kullanılan zaman ölçüm sisteminde önemli bir değişikliğe gidiliyor. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), 50 yılı aşkın süredir kullanılan artık saniye uygulamasını kaldırma kararı aldı. Daha önce 2035 yılına kadar sonlandırılması planlanan sistem, 20 Mayıs 2027 tarihinde sona erecek.

Dünya genelinde kullanılan zaman ölçüm sisteminde önemli bir değişikliğe gidiliyor. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), 50 yılı aşkın süredir kullanılan artık saniye uygulamasını kaldırma kararı aldı. Daha önce 2035 yılına kadar sonlandırılması planlanan sistem, 20 Mayıs 2027 tarihinde sona erecek. Kararın arkasında Dünya’nın dönüş hızındaki değişimler ve dijital altyapılarda yaşanabilecek ciddi teknik sorunlar bulunuyor.
1972 yılında kullanılmaya başlanan artık saniye uygulaması, atom saatleriyle ölçülen zaman ile Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüne dayanan astronomik zaman arasındaki farkı gidermek için geliştirildi. Atom saatleri son derece hassas ölçümler yaparken Dünya’nın dönüş hızı sabit kalmıyor. Bu nedenle Eşgüdümlü Evrensel Zaman’a (UTC) belirli aralıklarla bir saniye eklenerek iki zaman ölçeği arasındaki fark sınırlandırılıyordu.
Uygulamanın başladığı 1972 yılından bu yana toplam 27 artık saniye eklendi. Son düzenleme 31 Aralık 2016 tarihinde yapıldı. Normalde 60 saniye süren bir dakika, bu düzenlemeler sırasında 61 saniyeye kadar uzayabiliyordu. İnsanların günlük yaşamında fark edilmeyen bu değişiklikler, bilgisayar sistemlerinde ciddi sorunlara neden olabiliyordu.
Son yıllarda Dünya’nın dönüş hızında yaşanan değişimler, daha önce uygulanmamış farklı bir düzenlemeyi gündeme getirdi. Dünya’nın bazı dönemlerde normalden daha hızlı dönmesi nedeniyle, gelecekte zamana bir saniye eklemek yerine bir saniye çıkarılması gerekebilir. Negatif artık saniye olarak adlandırılan bu işlem, dünya genelindeki zaman standartlarından bir saniyenin silinmesi anlamına geliyor.
Negatif artık saniye uygulaması bugüne kadar hiç kullanılmadı. Mart 2025’te gerçekleştirilen teknik değerlendirmelerde, 2035 yılına gelindiğinde böyle bir düzeltmenin gerekli olma olasılığının yüzde 30’a ulaşabileceği hesaplandı. Daha önce test edilmemiş bu işlemin, zaman senkronizasyonuna bağlı kritik altyapılarda arızalara neden olabileceği belirlendi.
Artık saniyeler geçmişte de teknoloji şirketlerine sorun çıkardı. Reddit, LinkedIn, Foursquare ve Yelp gibi platformlar, zaman düzeltmeleri sırasında hizmet kesintileri ve sistem hataları yaşadı. Özellikle 2012 yılında yapılan düzenleme, çeşitli internet servislerinde arızalara yol açtı. Google, Microsoft, Meta ve Amazon gibi teknoloji şirketleri de artık saniye uygulamasının sonlandırılmasını destekledi.
Sorun yalnızca internet siteleriyle sınırlı değil. Telekomünikasyon ağları, enerji dağıtım sistemleri, ulaşım altyapıları, uydu navigasyonu ve finansal işlemler gibi alanlarda hassas zaman senkronizasyonu kullanılıyor. Üstelik teknoloji şirketlerinin artık saniye düzeltmelerini farklı yöntemlerle gerçekleştirmesi, sistemler arasında zaman uyumsuzluklarına neden olabiliyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte 20 Mayıs 2027 tarihinden itibaren UTC kesintisiz bir zaman ölçeği olarak kullanılacak. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesinde yürütülen çalışmalar sonucunda alınan karar, 15 Ekim 2026 tarihinde Fransa’nın Versay kentinde düzenlenen 28. CGPM toplantısında kabul edildi. Yürürlük tarihinin 20 Mayıs olarak belirlenmesi, Dünya Metroloji Günü ile de örtüşüyor.
Yeni sistemde atom saatleriyle ölçülen zamanın Dünya’nın dönüşüne dayanan astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Daha önce bir saniyenin altında tutulan fark için yeni üst sınır 3.600 saniye, yani bir saat olarak belirlendi. Artık saat olarak da adlandırılan bu yaklaşımda, gelecekte bir saatlik düzeltme gündeme gelebilecek ancak bunun binlerce yıl boyunca gerekli olmayacağı öngörülüyor.
Yeni karar, 2027 yılında saatlerin bir saat ileri veya geri alınacağı anlamına gelmiyor. Mevcut saat dilimleri ve ülkelerin yaz saati uygulamaları bu değişiklikten doğrudan etkilenmeyecek. Astronomi ve Dünya’nın dönüşünü hassas biçimde takip eden bilimsel çalışmalar ise UTC ile astronomik zaman arasındaki farkı ayrı olarak izlemeye devam edecek.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


