E-Ticarette Sahte Yorumlara Karşı Yeni Dönem: Erişim Engeli Uygulanıyor

Ticaret Bakanlığı, e-ticaret platformlarında tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen sahte yorum, puanlama ve yapay etkileşimlere karşı denetimleri sıkılaştırdı. Takipçi, beğeni ve yorum satışı yapan internet siteleri için erişim engeli kararları alınırken ürün ve hizmet değerlendirmelerinin yayımlanmasına ilişkin yeni kurallar da uygulanmaya başladı.

Ticaret Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Reklam Kurulu, tüketici şikayetlerinin ardından internet üzerinden sahte yorum, takipçi, beğeni ve benzeri etkileşim hizmetleri satan platformları incelemeye aldı. Yapılan incelemelerde işletmelerin ve ürünlerin dijital ortamdaki görünürlüğünü gerçeğe aykırı şekilde artıran uygulamalar tespit edildi.

Kurul, tüketicileri yanıltabilecek yapay etkileşimlerin mevzuata aykırı olduğuna karar verdi. Bu kapsamda çok sayıda internet adresi için erişimin engellenmesi ve sunulan hizmetlerin durdurulması yönünde karar alındı. Erişim engeli kapsamına giren adresler arasında takipcisatinal.com.tr ve harita-kayit.com gibi platformlar da bulunuyor.

Denetimlerin kapsamı yalnızca sahte ürün yorumlarıyla sınırlı değil. Ücret karşılığında takipçi, beğeni, favoriye ekleme, sepete ekleme veya değerlendirme sağlayarak bir ürünün, işletmenin ya da satıcının dijital platformlarda gerçekte olduğundan daha popüler görünmesini sağlayan hizmetler de inceleniyor.

E-ticarette tüketici değerlendirmelerine ilişkin yeni kurallar ise 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Satın alma işleminin doğrulanmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri artık yayımlanamıyor. Ürün veya hizmet hakkında değerlendirme yapılabilmesi için gerçek bir satın alma sürecinin doğrulanabilmesi gerekiyor.

Tüketici yorumlarının yayımlanması sırasında olumlu veya olumsuz değerlendirmeler arasında ayrım yapılamıyor. Platformlar yalnızca olumsuz olduğu gerekçesiyle bir yorumu silemiyor, gizleyemiyor veya kullanıcıların erişemeyeceği bir konuma taşıyamıyor.

Yorumların gerekli kontroller tamamlandıktan sonra en az bir yıl süreyle erişilebilir tutulması gerekiyor. Değerlendirmelerin sıralanmasında da kullanıcıyı belirli bir ürüne, satıcıya veya hizmet sağlayıcısına yönlendirebilecek manipülatif yöntemler kullanılamıyor.

Platformların yorumları tarih, değerlendirme puanı, satıcı veya hizmet sağlayıcı gibi objektif kriterlere göre sıralaması gerekiyor. Açıklanmayan algoritmalar veya platform tarafından oluşturulan subjektif sıralama sistemleriyle belirli değerlendirmelerin görünürlüğünün artırılması mevzuata aykırı kabul edilebiliyor.

Bir ürünün yalnızca olumlu yorumlarının gösterilmesi, olumsuz değerlendirmelerin geri plana atılması veya tüketicinin yorumunu değiştirmesi için yönlendirilmesi de yasak kapsamına giriyor. Satıcıların tüketicilere önceden hazırlanmış olumlu yorum metinleri vermesi veya yorum karşılığında menfaat sağlaması da yanıltıcı tüketici değerlendirmesi olarak değerlendiriliyor.

Düzenleme, gerçek bir alışveriş gerçekleştirilmiş olsa bile sistemin yapay şekilde manipüle edilmesini de kapsıyor. Bir satıcıya olumlu yorum kazandırmak için ürünlerin toplu şekilde satın alınıp değerlendirme yapıldıktan sonra cayma hakkı kullanılarak iade edilmesi gibi yöntemler haksız ticari uygulama kapsamında değerlendirilebiliyor.

Mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı hakkında yapılan değerlendirmelerin farklı bölümlerde gösterildiği platformlara da yeni yükümlülük getirildi. Bu yorumların tamamının kullanıcıların aynı alandan açık, anlaşılır ve kolay ulaşılabilir biçimde görüntüleyebilmesi gerekiyor.

Şikayet platformlarında da süreç değişti. Bir tüketici şikayetinin yayımlanmasından önce satıcı veya hizmet sağlayıcıya cevap vermesi için tanınan süre 72 saatten 48 saate indirildi. Süre içinde cevap verilmemesi durumunda tüketici değerlendirmesi yayımlanabiliyor.

Kurallara aykırı hareket eden satıcılar, hizmet sağlayıcılar ve platformlar hakkında 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanabiliyor. Reklam Kurulu, tüketici yorumları ve dijital değerlendirmelere ilişkin uygulamaları denetlemeye devam edecek.

1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.

Kaynak: Technopat