AlphaGenome 2, DNA değişimlerinin hücrelere etkisini tahmin ediyor
Özet haber: Google DeepMind’ın yeni yapay zeka modeli AlphaGenome 2, genetik varyantların hangi hücre türlerinde ve hangi biyolojik koşullarda etkili olduğunu analiz ediyor. Model, bazı araştırma bulgularını yaklaşık 30 dakikada yeniden üretti.

Google DeepMind, geçen yıl tanıtılan AlphaGenome modelinin devamı olan AlphaGenome 2’yi araştırmacıların kullanımına açtı. Model, DNA’daki değişimlerin hücrelerde gen faaliyetlerini nasıl etkilediğini belirlemeye odaklanıyor. Bu yaklaşımın, hastalıkların genetik nedenlerinin daha ayrıntılı incelenmesine ve olası tedavi hedeflerinin saptanmasına katkı sağlaması bekleniyor.
İnsan vücudundaki hücrelerin büyük bölümü aynı DNA dizisini taşısa da kalp kası, deri ve bağışıklık hücreleri farklı genleri aktif hale getiriyor. Hücrenin içinde bulunduğu biyolojik durum da bu faaliyetleri değiştirebiliyor. AlphaGenome 2, bu nedenle bir genetik varyantın yalnızca genel etkisini değil, hangi hücre türünde ve hangi koşulda sonuç doğurabileceğini tahmin etmeyi amaçlıyor.
Modelin geliştirilmesinde 68 farklı dokudan elde edilen 100 milyondan fazla tekil hücre profili kullanıldı. Önceki model, farklı hücrelerin birlikte bulunduğu toplu örneklerden yararlanırken AlphaGenome 2 tek hücre ölçümlerini değerlendiriyor. Sistem, eğitimde yer almayan hücre türleri veya hastalık durumları için sağlanan yeni veriler üzerinden de genetik varyant tahminleri üretebiliyor.
Google DeepMind’a göre model, gen ifadesini değiştiren varyantların tespitinde önceki en iyi modele kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla sonuç belirleyebiliyor. İnflamatuvar bağırsak hastalığına ilişkin bir örnekte, bağışıklık hücrelerinde ETS2 geninin aşırı aktif hale gelmesine yol açan varyantın etkileri yaklaşık 30 dakikada yeniden ortaya kondu. İlk araştırmanın tamamlanması yaklaşık 1,5 yıl sürmüştü.
AlphaGenome 2, özellikle insan genomunun yaklaşık yüzde 98’ini oluşturan protein kodlamayan bölgelerdeki değişimlerin incelenmesine odaklanıyor. Bu bölgeler genlerin ne zaman ve hangi hücrelerde çalışacağını düzenleyebiliyor ancak varyantların etkisini belirlemek zor olabiliyor. Model, ilaçların hedeflediği protein ve hücre türlerinin belirlenmesine yardımcı olabilecek tahminler sunmayı hedefliyor. Daha yüksek hesaplama gerektirdiği için 9 milyar varyantı kapsayan AlphaGenome Atlası’nda şimdilik ilk model kullanılmaya devam edecek. AlphaGenome 2, ticari olmayan araştırmalar için API üzerinden erişime açılırken ticari çalışmalar için sınırlı bir ön izleme programı uygulanacak.
Kaynak: DonanımHaber


