NASA’nın Ay’a fırlattığı roket atmosferde elektromanyetik boşluk oluşturdu
Özet haber: NASA'nın Artemis II roketi, iyonosferde 5.000 kilometre genişliğinde iki boşluk oluşturdu. Bu bozulma GPS sinyallerinde birkaç metrelik konum hatalarına yol açtı.

NASA'nın nisan ayında gerçekleştirdiği Artemis II görevi, Ay çevresindeki tarihi yolculuğunun yanı sıra Dünya atmosferinde de dikkat çekici bir etkiye neden oldu. Yeni bir araştırmaya göre roketin fırlatılması, iyonosferde 5. 000 kilometre genişliğinde iki elektromanyetik boşluk oluşturdu. Bu bozulma, GPS sinyallerinin doğruluğunu etkileyerek konum bilgilerinde birkaç metrelik sapmalara yol açtı.
İyonosferde bozulmaya neden oldu Tayvan'daki Ulusal Cheng Kung Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, Artemis II görevinin Dünya'nın üst atmosferindeki etkilerini ortaya koydu. Araştırmada, fırlatışın etkisini ölçmek için yer tabanlı yüksek hassasiyetli GPS alıcılarından oluşan bir ağ kullanıldı.
ABD'de deprem sırasında tektonik plakaların çok küçük hareketlerini ölçmek için de kullanılan bu sistem, iyonosferdeki serbest elektron yoğunluğunda meydana gelen değişimleri tespit edebiliyor. Bunun için GPS uydularından gelen sinyallerin alıcılara ulaşırken yaşadığı gecikmeler ölçülüyor.
Deniz seviyesinden yaklaşık 48 ila 965 kilometre yükseklikte bulunan iyonosfer, atmosferin elektrik yüklü parçacıklar içeren bölümünü oluşturuyor. Radyo sinyallerinin Dünya çevresinde yayılmasında önemli rol oynayan bu katmandaki değişimler GPS sinyallerini de etkileyebiliyor.
GPS konumlarında birkaç metrelik sapma oluştu Araştırmacılar, Artemis II fırlatışı sırasında iyonosferde iki büyük elektromanyetik boşluk oluştuğunu belirledi. İlk bozulma, SLS roketinin 65 metre uzunluğundaki ana kademesinin atmosferden geçişi sırasında meydana geldi. İkinci bozulma ise roketin üst kademesinin gerçekleştirdiği iki ayrı motor ateşlemesinin ardından oluştu. Her iki boşluğun da yaklaşık 5.
000 kilometre genişliğe ulaştığı tespit edildi. Bu büyüklükteki bozulmalar, GPS sinyallerinin doğruluğunu etkileyerek konum bilgilerinde birkaç metrelik hatalara neden olabiliyor. Araştırmanın ortak yazarlarından Profesör Charles Lin, bu durumun otonom araçları ve insansız hava araçlarını da etkileyebileceğine dikkat çekti.
Lin'e göre birkaç metrelik konum hatası, otonom bir otomobilin şerit değiştirmesine neden olabilecek kadar önemli. GPS uyduları, Dünya yüzeyinden yaklaşık 20. 200 kilometre yükseklikte yörüngede bulunuyor. Bu mesafe iyonosferin oldukça üzerinde olsa da uydulardan gönderilen sinyaller akıllı telefonlara, yer istasyonlarına ve araçlara ulaşmak için atmosferin farklı katmanlarından geçmek zorunda.
Dolayısıyla iyonosferde meydana gelen elektromanyetik değişimler, uyduların kendileri etkilenmese bile GPS sinyallerinin doğruluğunu bozabiliyor. Gelecekte Ay, Mars ve uzaya daha fazla yolculuğun yapılması beklendiği için bu tür olaylar daha çok yaşanabilir.
Kaynak: DonanımHaber
