RAM’in Yerini Alabilecek Bir Bellek Var mı? Memristörler Neden Yıllardır Geleceğin Belleği Olarak Görülüyor?
Özet haber: Bilgisayarlarda işlemci ne kadar hızlı olursa olsun, ihtiyaç duyduğu verinin bellekte hazır bulunması gerekiyor. Bugün bunun için kullanılan DRAM, elektrik kesildiğinde verileri kaybediyor ve içerdiği bilgilerin düzenli olarak tazelenmesine ihtiyaç duyuyor.

Bilgisayarlarda işlemci ne kadar hızlı olursa olsun, ihtiyaç duyduğu verinin bellekte hazır bulunması gerekiyor. Bugün bunun için kullanılan DRAM, elektrik kesildiğinde verileri kaybediyor ve içerdiği bilgilerin düzenli olarak tazelenmesine ihtiyaç duyuyor.
Peki hem RAM kadar hızlı çalışabilen hem de bilgisayar kapandığında verileri saklayabilen bir bellek üretmek mümkün mü? Yaklaşık yarım asırdır üzerinde çalışılan memristörler ve onlarla ilişkili direnç tabanlı bellek teknolojileri, bu sorunun en dikkat çekici yanıtlarından biri.
Memristör fikrini 1971 yılında elektronik mühendisi Leon Chua ortaya attı. “Memory” (bellek) ve “resistor” (direnç) kelimelerinden türetilen isim, elektriksel geçmişine bağlı olarak direnci değişen bir devre elemanını tanımlıyordu.
2008 yılında HP Labs araştırmacıları, titanyum dioksit kullanan nanoölçekli bir aygıtın davranışını bu kavramla ilişkilendirdi. Bunun Chua’nın tarif ettiği ideal dördüncü temel devre elemanının birebir fiziksel karşılığı olup olmadığı ise bilimsel tartışmalara konu oldu.
Normal bir direnç, ideal koşullarda geçmişinden bağımsız belirli bir direnç değeri sunuyor. Memristif özellik gösteren bir aygıtta ise uygulanan elektriksel uyarı, malzemenin iç yapısını değiştirerek direnci etkileyebiliyor. Bazı türlerde bu yeni durum enerji kesildikten sonra da korunuyor. Bilginin saklanması için sürekli elektrik verilmesine ihtiyaç kalmıyor.
Bu ilkenin bellek alanındaki önemli uygulamalarından biri ReRAM veya RRAM (Resistive Random Access Memory). Yaygın tasarımlarda iki elektrot arasında son derece ince bir metal oksit tabakası bulunuyor. Uygulanan voltaj, oksijen boşluklarının veya metal iyonlarının yer değiştirmesine yol açarak iletken yolların oluşmasını ya da kopmasını sağlıyor.
Düşük ve yüksek direnç durumları, dijital bellekte 0 ve 1 değerlerini temsil edebiliyor. Ancak bütün ReRAM hücreleri aynı mekanizmayla çalışmıyor ve her memristif aygıtın kalıcı bellek olması gerekmiyor.
Günümüzde ana bellek olarak kullanılan DRAM hücreleri, bilgiyi küçük kapasitörlerdeki elektrik yüküyle saklıyor. Bu yük zamanla sızdığı için belleğin içeriği periyodik olarak yenileniyor.
Elektrik tamamen kesildiğinde ise veriler korunamıyor. İşlemci önbelleklerinde kullanılan SRAM farklı bir devre yapısına sahip olsa da o da güç kesildiğinde içeriğini kaybediyor.
Kalıcı bir ReRAM hücresi ise bitleri elektrik yükünü sürekli muhafaza ederek değil, malzemenin direnç durumunu koruyarak saklıyor. Uygun bir sistem tasarımında bekleme sırasında ve güç kesilip yeniden geldiğinde bunun avantajı olabiliyor.
Üstelik bazı ReRAM örneklerinde nanosaniye mertebesinde anahtarlama gösterildi. Ancak tek hücrenin laboratuvarda ulaştığı hız, gigabaytlarca belleğe sahip bir DDR5 modülünün gerçek erişim süresi ve bant genişliğiyle aynı şey değil.
DRAM’in yerini almak için yalnızca hızlı ve kalıcı olmak yetmiyor. Belleğin aynı zamanda çok yüksek sayıda okuma-yazma işlemine dayanabilecek güvenilirlikte olması, büyük kapasitelerde hatasız çalışması ve bit başına üretim maliyetinde rekabet edebilmesi gerekiyor. DRAM, onlarca yıllık üretim birikimi ve yüksek hacimli fabrikaları sayesinde bu alanlarda önemli bir avantaja sahip.


