Rusya’nın İHA’larında Çin İmzası: Yüzlerce Kilometrelik Kontrol Ağı
Özet haber: Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında kullandığı insansız hava araçlarında Çin üretimi mesh ağ teknolojisinin kullanıldığı ortaya çıktı. Özellikle Gerbera ve Geran tipi İHA’larda tespit edilen iletişim modemleri, araçların birbirleri üzerinden veri aktarmasına ve operatörlerin çok daha uzak mesafelerden kontrol sağlamasına olanak tanıyor.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında kullandığı insansız hava araçlarında Çin üretimi mesh ağ teknolojisinin kullanıldığı ortaya çıktı. Özellikle Gerbera ve Geran tipi İHA’larda tespit edilen iletişim modemleri, araçların birbirleri üzerinden veri aktarmasına ve operatörlerin çok daha uzak mesafelerden kontrol sağlamasına olanak tanıyor. İncelenen donanımın Çin merkezli Shenzhen Xingkai Technology tarafından üretildiği belirlendi.
Ukrayna’da ele geçirilen bir Gerbera İHA’sından çıkarılan iletişim modemi üzerinde yapılan incelemeler, cihazın Xingkai Tech tarafından üretilen XK F-359 modeli olduğunu ortaya koydu. Modem, doğrudan görüş hattının bulunduğu koşullarda 100 ila 300 kilometre mesafeden haberleşme sağlayabiliyor. Ancak sistemin asıl özelliği, birden fazla insansız hava aracının birbirine bağlanarak ortak bir iletişim ağı oluşturabilmesi.
Mesh ağ teknolojisinde her İHA, diğer araçlardan aldığı sinyalleri ileten bir aktarıcı olarak görev yapabiliyor. Böylece yer kontrol istasyonunun doğrudan erişemediği bir İHA, aradaki diğer araçlar üzerinden komut almaya devam edebiliyor. Ağın bağlantı yapısı uçuş sırasında otomatik olarak güncellenirken operatörler de araçlara yeni talimatlar gönderebiliyor.
Bu sistem, Rusya’nın Ukrayna içlerinde gerçekleştirdiği uzun menzilli İHA operasyonlarında kullanılıyor. Sınır bölgelerinde uçan bazı araçlar, Rusya veya Belarus topraklarındaki sinyal aktarıcılarıyla bağlantı kurarken daha ilerideki İHA’lara iletişim desteği sağlayabiliyor. Kamera ve görüntü aktarım sistemleriyle donatılan modellerde operatörler canlı görüntü alabiliyor, uçuş rotasını değiştirebiliyor ve hedefe yaklaşırken yeni komutlar verebiliyor.
Çin üretimi modemlerin Rus İHA’larında kullanımı yeni değil. Ukrayna askeri istihbaratı, 2024 yılında Gerbera tipi araçlarda Xingkai Tech donanımlarının bulunduğunu açıklamıştı. Ancak üretici şirketin Rusya’nın İHA üretim zinciriyle doğrudan bağlantısına ilişkin yeni ayrıntılar, gerçekleştirilen gizli alıcı görüşmeleriyle ortaya çıktı.
Rus askeri tedarikçisi kimliğiyle Çinli şirketle iletişime geçen araştırmacılar, Gerbera İHA’sından çıkarılan modemle aynı özelliklere sahip cihazlar için fiyat teklifi istedi. Şirketin yöneticisi Jiang Qin, Jack Jiang adıyla yürüttüğü görüşmelerde XK F-359 modelinin kendi firmaları tarafından üretildiğini doğruladı. Üretim tesisinden fotoğraflar, video kayıtları ve cihazın teknik kullanım kılavuzu da paylaşıldı.
Görüşmeler sırasında Rusya’nın Alabuga bölgesindeki İHA üretim tesisine teslim edilmek üzere 500 modem talep edildi. Xingkai Tech, söz konusu sipariş için 19,5 milyon yuan, yaklaşık 2,87 milyon dolar tutarında fatura düzenledi. Alıcı taraf, cihazların askeri üretim tesisinde kullanılacağını açıkça belirtmesine rağmen şirket satış görüşmelerini sürdürdü. Ancak elde edilen fatura, bu 500 cihazın teslim edildiğini tek başına doğrulamıyor.
Ödeme seçenekleri arasında Hong Kong merkezli DBS Bank hesabına dolar transferi ve Çin’deki Ping An Bank hesabına yuan gönderimi yer aldı. Daha sonra güncellenen faturada ise China Merchants Bank bünyesindeki bir hesap kullanıldı. Üç bankadan da konuyla ilgili açıklama istendi ancak araştırmanın yayımlandığı tarihe kadar yanıt alınamadı.
İletişim modemlerinin içerisinde ABD merkezli AMD tarafından üretilen FPGA çiplerinin kullanıldığı da belirlendi. Şirket yetkilisinin verdiği bilgilerde XC7Z020-2CLG4001 modeline işaret edilirken bu bileşenlerin aracı tedarikçiler üzerinden temin edildiği belirtildi. FPGA çipleri, mesh ağındaki bağlantıların düzenlenmesi ve cihazlar arasındaki iletişim yapısının yönetilmesinde görev yapıyor.
AMD ise Xingkai Technology’nin doğrudan müşterisi veya yetkili iş ortağı olmadığını ve şirkete ürün satmadığını açıkladı. ABD’li üretici, geçerli ihracat kontrollerine ve yaptırım kurallarına uyduğunu, ürünlerinin söz konusu düzenlemeleri ihlal edecek şekilde Rusya’ya ihraç edilmesini veya yeniden gönderilmesini yasakladığını bildirdi.
Rusya’nın Çin üretimi haberleşme sistemlerine yönelmesinde Starlink erişimine getirilen kısıtlamalar da önemli bir gelişme oldu. Şubat 2026’da SpaceX ile Ukrayna yönetiminin yürüttüğü çalışmalar sonucunda Rus birlikleri tarafından izinsiz kullanılan Starlink terminalleri devre dışı bırakıldı. Rusya Savunma Bakanlığı da terminallerin çalışmadığını doğrularken bunun İHA operasyonlarının etkinliğini etkilemediğini savundu.
Bu süreçte Gerbera İHA’larının kullanım alanı da genişledi. İlk dönemlerde hava savunma sistemlerini meşgul etmek için düşük maliyetli sahte hedef olarak kullanılan araçlar, zamanla keşif sistemleri ve savaş başlıklarıyla donatılmaya başladı. 2026 yazında ortaya çıkan yeni modellerde dikey dengeleyici ve bazı versiyonlarda kamera sistemleri bulunuyor.
Gerbera’nın yanı sıra Geran ve Shahed tipi İHA’larda da benzer ağ sistemleri kullanılıyor. Rusya’ya gönderilen Çin üretimi ekipmanların bir bölümünün gümrük kayıtlarında anten ve uzaktan kumanda ekipmanı olarak tanımlandığı belirlendi. Rusya’daki alıcılar arasında Atlant-Engineering ve LT Global Forwarding adlı şirketler de bulunuyor.
Mesh modemlerle donatılmış Rus İHA’larının Avrupa ülkeleri açısından oluşturduğu risk de gündemde. ABD istihbaratının İspanya, Fransa ve İtalya gibi Akdeniz ülkelerini Rusya’nın deniz üzerinden gerçekleştirebileceği olası İHA saldırıları konusunda uyardığına ilişkin haberler bulunuyor.
İddialarda, Rusya’nın gölge filosuna bağlı ticari gemilerdeki konteynerlerden Gerbera tipi İHA’ların fırlatılabileceği belirtiliyor. Ancak böyle bir saldırı planının bulunduğu bağımsız olarak doğrulanmış değil.
Litvanya hava sahasına giren Gerbera İHA’ları da Avrupa’daki güvenlik tartışmalarına konu oldu. Çin üretimi mesh modemlerin sağladığı çok noktalı haberleşme, Rusya’nın operatör kontrollü İHA’larını doğrudan radyo bağlantısının erişemediği bölgelerde kullanmasına imkân veriyor.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


