SpaceX bir ilki başardı: Starship’i havada yakaladı!
Özet haber: SpaceX, uzay çalışmalarında tarihi bir başarıya imza atarak Starship’in üst kademesini ilk kez fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla havada yakaladı. 14 Kasım 2026’da gerçekleşen operasyonla birlikte yaklaşık 22,5 saat boyunca uzayda kalan Starship, Dünya’nın etrafında 14 tur attıktan sonra Teksas’taki Starbase tesisine geri döndü.

SpaceX, uzay çalışmalarında tarihi bir başarıya imza atarak Starship’in üst kademesini ilk kez fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla havada yakaladı. 14 Kasım 2026’da gerçekleşen operasyonla birlikte yaklaşık 22,5 saat boyunca uzayda kalan Starship, Dünya’nın etrafında 14 tur attıktan sonra Teksas’taki Starbase tesisine geri döndü. Ancak aynı görevde Super Heavy güçlendiricisinin yakalanması planlandığı gibi gerçekleşmedi.
SpaceX’in Flight 15 adı verilen 15’inci Starship test uçuşu, 13 Kasım Cuma günü ABD’nin Teksas eyaletindeki Starbase tesisinden başladı. Yaklaşık 124 metre yüksekliğindeki roket sistemi, Super Heavy güçlendiricisi ve Ship adı verilen üst kademeden oluşuyor. Bu görevde ilk kez her iki kademenin de fırlatma alanına geri dönerek Mechazilla adı verilen kulenin mekanik kollarıyla yakalanması planlandı.
Mechazilla catches Starship! Congratulations to the entire SpaceX team on this incredible achievement! pic.twitter.com/YJzmGUZb2B
Fırlatmadan yaklaşık iki dakika sonra Super Heavy ve Ship birbirinden ayrıldı. Üst kademe, altı Raptor motoruyla yükselişini sürdürerek Dünya yörüngesine ulaştı. Starship’in 14’üncü test uçuşunda elde ettiği ilk yörünge başarısının ardından gerçekleşen bu görevde, uzay aracının yaklaşık 260-275 kilometre yükseklikte 14 tur atması sağlandı. Önceki yörünge uçuşundan farklı olarak Starship, 22 saati aşan yolculuğunun sonunda yeniden fırlatıldığı tesise döndü.
Uçuş sırasında Starship’in taşıdığı 26 adet Starlink V3 uydusu da başarıyla yörüngeye bırakıldı. SpaceX’in yeni nesil internet uydularının her biri yaklaşık 1 terabitlik ağ kapasitesi sunacak şekilde tasarlandı. Böylece Flight 15 görevinde hem uydu yerleştirme operasyonu hem de üst kademenin Dünya’ya geri dönüşü gerçekleştirildi.
Starship’in dönüş operasyonu, yörüngedeki uçuşunu tamamlamasının ardından Raptor motorlarından birini yaklaşık 10 saniye çalıştırmasıyla başladı. Uzay aracı kontrollü şekilde irtifa kaybederken Dünya atmosferine yaklaşık 27.000 km/sa hıza ulaşan bir yörünge hızından giriş yaptı.
Atmosfere giriş sırasında oluşan aşırı sıcaklığa karşı gövdesindeki seramik ısı kalkanı devreye girdi. Önceki uçuşlardan elde edilen verilerle geliştirilen kalkanın performansı da görev boyunca takip edildi.
Atmosferdeki yavaşlamanın ardından Starship, aerodinamik kanatçıklarını kullanarak Teksas kıyısındaki Starbase tesisine yöneldi. Son yaklaşmada motorlarını yeniden ateşleyen 52 metre uzunluğundaki uzay aracı, yatay konumdan dikey konuma geçti.
Mechazilla kulesinin dev mekanik kolları, Starship’in üst bölümündeki bağlantı noktalarını yakalayarak aracı yere temas etmeden havada sabitledi. Tarihi yakalama operasyonu 14 Kasım’da ABD Doğu saatiyle yaklaşık 16.20’de tamamlandı.
SpaceX daha önce Super Heavy güçlendiricilerini üç farklı test uçuşunda aynı mekanik kollarla yakalamayı başarmıştı. Ancak Ship üst kademesi çok daha yüksek irtifalara çıkması, yörünge hızlarına ulaşması ve atmosfere yeniden girmesi nedeniyle farklı teknik zorluklar taşıyor. Flight 15, yörüngeden dönen bir Starship üst kademesinin fırlatma kulesinde yakalandığı ilk görev oldu.
Öte yandan test uçuşunun ilk bölümünde Super Heavy V3 güçlendiricisi için planlanan dönüş operasyonu başarısızlıkla sonuçlandı. İlk belirlemelerde, düşük yakıt miktarı alarmının ardından güçlendiricinin geri dönüş manevrasındaki motor ateşlemesini beklenenden erken sonlandırdığı tespit edildi. Uçuş kontrol sistemi, aracın kuleye güvenli yaklaşma konumunda olmadığını belirleyerek yakalama girişimini otomatik olarak iptal etti.
Bunun üzerine Super Heavy, fırlatma alanından uzaklaşarak Meksika Körfezi’ndeki belirlenmiş deniz bölgesine yöneldi. Güçlendirici, suya ulaşmadan kısa süre önce uçuş sonlandırma sisteminin devreye girmesiyle patladı.
SpaceX, motorların neden erken kapandığına ilişkin incelemelerini sürdürüyor. Böylece iki kademenin aynı görevde yakalanması gerçekleşmezken Starship üst kademesi kurtarıldı.
Starship’in yeniden kullanılabilirliği açısından önemli olan diğer bir konu ise ısı kalkanının dayanıklılığı. Uzay aracının gövdesindeki binlerce seramik karo, atmosfere giriş sırasında oluşan yüksek sıcaklıklara karşı koruma sağlıyor.
SpaceX, önceki testlerde karşılaşılan karo kayıplarına ve ısıya maruz kalan bağlantı bölgelerine yönelik tasarım değişiklikleri yaptı. Flight 15’te kullanılan yeni karo tasarımlarının ve bağlantı sistemlerinin, sonraki uçuşlar öncesinde yapılacak bakım işlemlerini azaltıp azaltmayacağı da incelenecek.
Flight 15 kapsamında yörüngeye çıkarılan üç Starlink V3 uydusunda, Starship’in ısı kalkanını görüntülemek için ek kamera sistemleri de bulunuyor. Bu kameralar, aracın yörüngedeki durumunun değerlendirilmesi ve dönüş öncesindeki kontroller için hazırlandı. Atmosfere girişten önce ısı kalkanı, uçuş kontrol sistemleri, aerodinamik yüzeyler ve kulenin yakalama mekanizması kontrol edilerek dönüş operasyonuna onay verildi.
SpaceX’in Starship programında bir sonraki önemli aşamalardan biri, hem Super Heavy hem de Ship kademelerinin aynı uçuşta kurtarılması ve yeniden fırlatılması olacak. Falcon 9 roketlerinde yalnızca ilk kademe yeniden kullanılırken ikinci kademe her görevden sonra kaybediliyor. Starship’te ise her iki kademenin geri kazanılması ve yeniden uçuşa hazırlanması için çalışmalar sürüyor.
Starship aynı zamanda NASA’nın Artemis programında da önemli bir yere sahip. SpaceX, Ay’a astronot taşınmasında kullanılacak insanlı iniş aracını Starship platformu üzerinden geliştiriyor.
Bu görevler öncesinde yörüngede yakıt transferi, uzun süreli uçuşlar ve yeniden kullanılabilirlik gibi farklı sistemlerin de test edilmesi gerekiyor. NASA’nın mevcut takviminde insanlı Ay yüzeyi görevleri için 2028 yılı yer alıyor.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


