Tesla Roadster Nasıl Uçuyor? İşte SpaceX’ten Gelen İticilerin Sırrı
Özet haber: Tesla, uzun süredir beklenen yeni nesil Roadster modelini 15 Ekim 2026’da SpaceX’in Teksas’taki tesisinde tanıttı. Elektrikli süper otomobil, yüksek basınçlı gaz iticileri sayesinde havalanıp kendi etrafında döndü, diğer Tesla araçlarının üzerinden atladı ve dört tekerleği üzerine iniş yaptı.

Tesla, uzun süredir beklenen yeni nesil Roadster modelini 15 Ekim 2026’da SpaceX’in Teksas’taki tesisinde tanıttı. Elektrikli süper otomobil, yüksek basınçlı gaz iticileri sayesinde havalanıp kendi etrafında döndü, diğer Tesla araçlarının üzerinden atladı ve dört tekerleği üzerine iniş yaptı. SpaceX ile geliştirilen sistemde 10 itici, toplam 600 litre kapasiteli basınç tankları ve 80 kilonewtonun üzerinde itiş kuvveti üreten bir düzenek bulunuyor. Roadster’ın teknik özellikleri, bu hareketlerin nasıl gerçekleştirildiğini de ortaya koyuyor.
Tesla’nın SpaceX ile birlikte geliştirdiği yeni Roadster, iki farklı teknolojiyi bir arada kullanıyor. Bunlardan ilki aracın altındaki basıncı düşürerek tekerlekleri zemine bastıran elektrikli fan sistemi, ikincisi ise yüksek basınç altında depolanan gazı belirli yönlere püskürterek doğrudan itiş kuvveti sağlayan soğuk gaz iticileri. Cold Gas Thruster olarak adlandırılan ikinci sistem, SpaceX’in uzay araçlarında kullanılan itki ve yön kontrol teknolojilerinden yararlanılarak geliştirildi.
Sistemin çalışma prensibi Newton’un üçüncü hareket yasasına dayanıyor. Basınçlı gaz bir nozuldan yüksek hızla dışarı atıldığında, gazın çıkış yönünün tersine doğru bir kuvvet oluşuyor. Roadster’ın arkasındaki iticiler gazı geriye püskürttüğünde otomobil ileri doğru hızlanırken, aşağıya yönlendirilmiş iticiler aynı prensiple aracın yukarı hareket etmesini sağlıyor.
Burada geleneksel roket motorlarından farklı olarak yanma gerçekleşmiyor. Benzin, hidrojen veya başka bir yakıtın yakılması yerine, önceden çok yüksek basınç altında depolanan gazın genleşmesiyle ortaya çıkan enerji kullanılıyor. İticilerden çıkan gazın herhangi bir yanma odasında ısıtılmasına gerek bulunmadığından bu teknoloji soğuk gaz iticisi olarak adlandırılıyor.
Roadster’ın Rocket versiyonunda karbon fiberle güçlendirilmiş iki ayrı basınç tankı bulunuyor. COPV (Composite Overwrapped Pressure Vessel) olarak adlandırılan tankların toplam iç hacmi 600 litre ve sistem yaklaşık 250 kilogram sıkıştırılmış gaz depolayabiliyor. Mühendislik açıklamalarında tankların 10.000 PSI, yani yaklaşık 690 bar seviyesine ulaşabilen basınçlara dayanacak biçimde geliştirildiği belirtildi.
İlk tank 200 litre kapasiteye sahip ve koltukların arkasındaki bölüme yerleştiriliyor. Uçuş donanımına sahip Rocket versiyonunda buna 400 litrelik ikinci bir tank ekleniyor. Daha büyük tank yolcu koltuğunun bulunduğu alanı kapladığından, Rocket yalnızca tek kişilik olarak tasarlandı.
Depolanan gaz, yüksek basınca dayanıklı borular ve elektronik kontrollü valfler aracılığıyla aracın farklı noktalarındaki nozullara aktarılıyor. Valflerin açılma süresi ve gaz akışı değiştirilerek ortaya çıkan kuvvet ayarlanabiliyor. Böylece bütün iticilerin aynı anda çalışması gerekmiyor; ihtiyaç duyulan hareket için ilgili nozullar devreye giriyor.
Roadster Rocket’ta toplam 10 gaz çıkış nozulu bulunuyor. Bunların dördü aracın arkasına yerleştirilmiş durumda ve gazı geriye püskürterek ileri yönde hızlanma sağlıyor. Dört ayrı nozul tekerleklerin yakınındaki alt bölümlere konumlandırılarak yukarı yönlü kuvvet oluştururken, ön taraftaki iki nozul yatay eksende yön kontrolüne yardımcı oluyor.
Aracın havadayken dönüş yapabilmesinde ise farklı noktalardaki iticilerin oluşturduğu dönme momenti kullanılıyor. Örneğin bir taraftaki iticinin diğerinden farklı süre veya kuvvetle çalıştırılması, otomobilin gövdesinde dönme hareketi oluşturabiliyor. Gaz akışının elektronik olarak ayarlanması sayesinde aracın havadaki konumu değiştirilebiliyor ve iniş öncesinde gövde yeniden tekerlekler aşağıya bakacak şekilde döndürülebiliyor.
Tanıtımda kullanılan arka iticilerden çıkan gazın ses hızını aştığı da açıklandı. Dört ana iticinin toplamda 80 kN üzerinde itiş kuvveti ürettiği belirtildi. Yaklaşık 8 ton-kuvvete karşılık gelen bu değer, geleneksel bir otomobilin yalnızca lastikleri üzerinden yola aktarabildiği kuvvetten farklı olarak doğrudan gövdeye etki ediyor.
İticiler çalışırken gaz akışında Mach elmasları olarak bilinen şok dalgası desenleri de oluşabiliyor. Bu desenler, gazın nozullardan süpersonik hızla çıkarken çevredeki atmosferle etkileşmesinden kaynaklanıyor. Bunun için yakıtın yanması veya egzozdan alev çıkması gerekmiyor.
Ancak basınçlı gaz iticileri sınırsız süre çalışamıyor. Tanktaki gaz dışarı atıldıkça depolanan gaz miktarı ve basınç azalıyor, dolayısıyla kullanılabilir itiş kuvveti de düşüyor. Tanıtılan uçuş sisteminde birkaç saniyelik güçlü itiş darbeleri kullanılıyor; Roadster’ın uzun süre havada kalabildiği veya bir uçak gibi sürekli uçabildiği henüz gösterilmedi.
Tesla, gaz tanklarının otomobilin kendi sistemi üzerinden yeniden doldurulabileceğini de açıkladı. Mevcut geliştirme donanımında büyük tankların yeniden doldurulması yaklaşık 6-7 saat sürebiliyor. Mühendislik ekibi bu süreyi yaklaşık 30 dakikaya indirmek üzerinde çalışıyor; nihai üretim modelinin dolum süresi henüz kesinleşmedi.
Tanıtımda gaz, basınçlı hava olarak ifade edilirken bazı teknik mühendislik açıklamalarında azot kullanımı da yer aldı. Soğuk gaz iticileri her iki gazla da çalışabiliyor. Satışa çıkacak versiyonlarda kullanılacak gazın kesin bileşimi ve dolum koşulları henüz tüm ayrıntılarıyla açıklanmadı.
Roadster’ın tanıtımındaki ilk gösteri, aracın dikey bir rampaya tırmanmasıyla başladı. Otomobil rampanın tepesine ulaştığında ters dönmüş halde ilerlemeye devam etti ve ardından açık havaya çıkarak gövdesini döndürdü. Araç, iticiler yardımıyla konumunu düzelttikten sonra dört tekerleği üzerine iniş yaptı.
Bu gösterinin ilk bölümünde havalanmayı sağlayan iticilerden çok, otomobilin altındaki fan sistemi kullanıldı. Roadster’ın arka bölümünde her biri yaklaşık 20 kW gücünde dört elektrikli fan yer alıyor. Bu fanlar, aracın altındaki havayı dışarı çekerek gövdeyle zemin arasında düşük basınçlı bir bölge oluşturuyor.
Gövdenin altından zemine doğru uzanan hareketli etekler, havanın yanlardan kontrolsüz biçimde içeri girmesini azaltıyor. Aracın üstündeki atmosfer basıncı ile altındaki düşük basınç arasında oluşan fark, otomobili zemine doğru bastırıyor. Böylece yalnızca aerodinamik kanatlarla elde edilen yere basma kuvvetinden farklı olarak araç dururken veya çok düşük hızlarda ilerlerken de ek tutunma sağlanabiliyor.
Tesla mühendisleri, sistemin uygun koşullarda 2G’nin üzerinde viraj performansı sağlayabildiğini açıkladı. Fanlar sayesinde otomobilin ters konumda bir yüzeye tutunması da mümkün hale geliyor. Ancak bu etki aracın yakınında bir yüzey bulunmasına bağlı; otomobil rampadan ayrılıp havaya çıktığında fanların oluşturduğu basınç farkı artık aynı şekilde kullanılamıyor.
İşte bu noktada SpaceX teknolojisine dayanan gaz iticileri devreye giriyor. Aracın altındaki nozullar yukarı yönlü kuvvet oluştururken ön ve arka bölümlerdeki iticiler gövdenin konumunu değiştirebiliyor. Roadster’ın havada döndükten sonra tekerlekleri üzerine iniş yapması, iki sistemin farklı aşamalarda kullanılmasıyla gerçekleştirildi.
Tesla, ikinci gösteride Roadster’ı herhangi bir kalkış rampası kullanmadan havalandırdı. Otomobil, Cybercab, Cybertruck, Semi, Model Y ve Model 3’ten oluşan araç sırasının üzerinden geçerken havada dönüş yaptı. Kickflip olarak adlandırılan manevranın ardından yeniden zemine indi.
Tanıtımdaki uçuş gösterileri herhangi bir sürücü otomobilin içerisinde bulunmadan gerçekleştirildi. Tesla, güvenlik nedeniyle prototipi otomatik kontrol altında çalıştırdı. Elon Musk da gösteri aracının güvenlik açısından nihai kullanıcı ürününe dönüştürülmediğini açıkça belirtti.
Yeni Roadster’ın bütün versiyonlarında aynı itici donanımı bulunmuyor. Tesla’nın duyurduğu ilk seçenek olan Roadster Performance, iki koltuklu ve normal yol kullanımı için hazırlanan versiyon. Bu modelde aktif aerodinamik sistem, gelişmiş süspansiyon ve otomobili zemine bastıran elektrikli fanlar bulunuyor ancak uçuş için kullanılan gaz iticileri standart donanıma dahil değil.
İkinci seçenek olan Roadster Thrust, Performance donanımına dört adet arka gaz iticisi ve 200 litrelik basınç tankını ekliyor. Böylece elektrik motorlarının sağladığı hızlanmaya doğrudan gaz itişi de katılıyor. İki kişilik oturma düzenini koruyan Thrust, özellikle kalkış performansı ve pist kullanımı için hazırlanan daha sınırlı üretim versiyonu olarak sunuluyor.
Üçüncü seçenek Roadster Rocket ise 10 nozullu tam itki sistemini taşıyor. Aracın alt, ön ve arka bölümlerine yerleştirilen iticiler havalanma, yön değiştirme ve havada dönme hareketlerini gerçekleştiriyor. Rocket yalnızca davet yoluyla sunulacak ve kamuya açık yollarda kullanılması için gerekli yasal onaylara sahip değil.
Performans tarafında Tesla’nın sergilediği en dikkat çekici sonuç, saatte 60 mil hıza 0,81 saniyede ulaşılması oldu. Yaklaşık 96,6 km/sa hıza karşılık gelen bu değer, gaz iticilerinin kullanıldığı gösteride ekrana yansıtıldı. Ölçüm henüz bağımsız bir kuruluş tarafından doğrulanmadı ve doğrudan 0-100 km/sa hızlanma süresi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Roadster Performance için 0-60 mil hızlanmasının 1,6 saniyenin altında olması bekleniyor. Thrust versiyonunda bu süre 0,9 saniyenin altına inerken, Rocket için 0,59 saniyenin altında bir değer paylaşıldı. Bu rakamlar üretim araçlarının hedeflenen performans verileri; tümü bağımsız testlerle ölçülmüş sonuçlar değil.
Aracın elektrikli güç aktarma sistemi de baştan geliştirildi. Yeni Roadster, iki elektrik motoruyla yalnızca arka tekerleklerden çekiş sağlayan bir düzene sahip. Tesla’nın sergilediği güç ünitesi yaklaşık 1 megawatt, yani 1.340 hp seviyesinde güç üretebiliyor ve iki motorun torku arka tekerlekler arasında ayrı ayrı kontrol edilebiliyor.
Yeni güç ünitesi, Model S Plaid’in üç motorlu mimarisinden farklı olarak iki motoru daha kompakt bir düzende birleştiriyor. Tesla’nın açıkladığı karşılaştırmada yeni batarya ve güç aktarma teknolojisinin yaklaşık üçte bir oranında daha yüksek güç sunduğu, buna karşılık karşılaştırılan donanımın kütlesinin yarıya indirildiği belirtildi. Roadster’ın toplam araç ağırlığı içinse yaklaşık 1.700 kilogramlık bir hedef üzerinde çalışılıyor.
Enerji depolama tarafında Tesla’nın yeni nesil 4680 silindirik batarya hücreleri bulunuyor. Batarya paketi, yeni soğutma mimarisi ve titanyum koruyucu bileşenler kullanılarak hazırlanıyor. Nihai batarya kapasitesi henüz açıklanmadı; dolayısıyla 2017’de tanıtılan konsept için paylaşılan 200 kWh değeri yeni modelin kesinleşmiş teknik özelliği değil.
Tesla, yeni Roadster için tek şarjla 300 milin, yani yaklaşık 480 kilometrenin üzerinde menzil açıkladı. İlk kez 2017’de gösterilen ikinci nesil Roadster konseptinde yaklaşık 1.000 kilometre menzilden söz edilmişti. Yeni modelin batarya kapasitesi ve menzil değeri üretim öncesinde yeniden düzenlendi.
Şarj sisteminde de yüksek güç destekli yeni bir mimari kullanılıyor. Paylaşılan mühendislik verilerinde bataryanın yüzde 10’dan yüzde 80 doluluğa yaklaşık 10-12 dakikada ulaşabileceği belirtildi. Ancak bu süre henüz seri üretim otomobil üzerinde bağımsız olarak test edilmiş bir değer değil.
Roadster’ın azami hızı için açıklanan mevcut değer saatte 230 milin, yani yaklaşık 370 km/sa hızın üzerinde. Elon Musk, aracın ilerleyen geliştirme aşamalarında ses hızının yarısına yaklaşmasını da gündeme getirdi. Mach 0,5 seviyesine karşılık gelen bu çok daha yüksek hız, şu anda gösterilmiş veya doğrulanmış bir performans sonucu değil.
Yeni modeldeki aktif aerodinamik donanım da gaz iticilerinden bağımsız olarak çalışıyor. Aracın ön ve yan bölümlerindeki hareketli hava kanalları, alt taraftaki etekler ve açısı değişebilen arka kanat, sürüş koşullarına göre hava akışını yeniden düzenliyor. Yüksek yere basma kuvveti ve düşük sürüklenme için farklı çalışma modları bulunuyor.
Pist modunda süspansiyon otomobili yaklaşık 40 milimetre alçaltabiliyor ve amortisör sertliği artırılabiliyor. Arka kanat virajlarda yere basma kuvveti oluşturacak şekilde ayarlanırken sert frenlemede daha dik konuma geçerek hava freni görevi üstlenebiliyor. Bu hareketli kanat sisteminde Tesla’nın Optimus robotu için geliştirdiği aktüatör teknolojisinden yararlanılıyor.
Fren sisteminde karbon seramik diskler ve elektronik kontrollü frenleme donanımı bulunuyor. Direksiyon, gaz ve fren komutları da elektronik sistemler aracılığıyla iletiliyor. Steer-by-wire mimarisi sayesinde direksiyon simidinin mekanik bağlantıları yerine elektronik sinyaller kullanılırken, motor torku ve frenleme kuvveti yazılımla ayrı ayrı yönetilebiliyor.
Tasarımda ise 2017’deki Roadster konseptinden belirgin biçimde farklı bir gövde bulunuyor. Tesla’nın tasarım ekibi SR-71 Blackbird gibi havacılık araçlarından ve savaş uçağı tasarımlarından esinlenen daha köşeli bir yapı hazırladı. İnce ön aydınlatmalar, hareketli far kapakları, gizlenmiş aerodinamik parçalar ve gövdenin genişliği boyunca uzanan arka ışık şeridi yeni tasarımın parçaları arasında.
İç mekanda iki kişilik oturma düzeni, yukarı doğru açılan kapılar ve çıkarılabilir cam tavan panelleri bulunuyor. Koltukların alt yapısı ağırlığı azaltmak için şasiye entegre edildiğinden sürüş konumu hareketli pedallar ve ayarlanabilen koltuk sırtlığı üzerinden düzenleniyor. Yolcu tarafındaki alan, tam uçuş donanımına sahip Rocket modelinde ikinci basınç tankına ayrılıyor.
Sürücü bölümünde klasik yuvarlak direksiyon yerine yoke tipi bir kontrol ünitesi yer alıyor. Sürücüye dönük merkezi ekranın yanında ön camın alt bölümünde hız ve sürüş bilgilerini gösteren ek bir ekran şeridi bulunuyor. Kabinde kablosuz telefon şarjı ve performans odaklı sürüş arayüzleri de sunuluyor.
Tesla, Roadster’ın manuel sürüş için geliştirilen özel bir otomobil olarak kalacağını açıkladı. Elon Musk, ilerleyen dönemde şirketin manuel sürüşe sahip tek otomobilinin Roadster olacağını söyledi. Tanıtım prototipinin sürücüsüz gerçekleştirdiği hareketler ise seri üretim modelinde aynı kapsamda bir otonom sürüş sistemi sunulacağı anlamına gelmiyor.
Yeni Roadster’ın üretimine 2028 yılında başlanması planlanıyor. İkinci nesil model ilk kez 2017’de duyurulmuş, başlangıçta 2020 yılı için teslimat sözü verilmişti. Tanıtımda kullanılan otomobil ise üretim için geliştirilmiş bir prototip; batarya, güvenlik, üretim donanımı ve bazı performans değerlerinde çalışmalar devam ediyor.
Tesla’nın rezervasyon sistemi Performance ve Thrust versiyonları için açılmış durumda. Performance modelinde toplam 50.000 dolar, Thrust modelinde ise 250.000 dolar rezervasyon bedeli isteniyor. Her iki seçenekte de ilk 5.000 dolarlık ödemenin ardından kalan tutarın 10 gün içerisinde tamamlanması gerekiyor.
Tam uçuş donanımına sahip Rocket versiyonu ise yalnızca davet edilen müşterilere sunulacak. Tesla henüz yeni Roadster ailesinin nihai satış fiyatlarını ve kesin teslimat tarihlerini açıklamadı. Özellikle havalanma ve havada manevra yapma özelliklerinin kamuya açık alanlarda kullanılabilmesi için ayrıca yasal düzenlemeler ve güvenlik onayları gerekiyor.
1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.
Kaynak: Technopat


