Turşunun elektrik altında sarı-turuncu parlamasının mekanizması açıklandı

Portland Üniversitesi’nde görev yapan elektrik mühendisi Joshua Méndez Harper, 2026 Electrostatics Society of America toplantısında turşunun elektrik verildiğinde neden parladığına ilişkin bulgularını sundu. Yıllardır bilim fuarlarında gösterilen deney için daha önce iki temel açıklama öne çıkıyordu: Elektrik akımının sıvıyı ısıtarak gaz boşlukları oluşturması ve elektroliz yoluyla bileşiklerin ayrışması.

Araştırmaya göre bu iki süreç birbirinden bağımsız değil. Turşunun içindeki sıvı ısındığında meydana gelen gaz cepleri, akımın geçişini zorlaştıran yalıtkan bölgeler oluşturuyor. Gaz boşlukları küçüldüğünde tuzlu su yeniden metal çatalın, yani elektrotun çevresine hareket ediyor ve elektrik akışı devam ediyor. Bu döngü, turşunun belirli bölümlerinde daha yoğun bir etkileşim yaratabiliyor.

Méndez Harper’ın açıklamasında hidrojen de önemli bir yer tutuyor. Elektrik akımı, turşudaki suyun parçalanmasına ve küçük miktarlarda hidrojen oluşmasına katkı sağlıyor. Oluşan elektrik arkı bu yanıcı gazı tutuşturduğunda küçük patlamalar meydana geliyor. Bu nedenle parlamanın kaynağı yalnızca ısınma değil, hidrojenin kıvılcımla ateşlenmesi olarak değerlendiriliyor.

Turşunun sarı-turuncu görünmesinin nedeni ise tuzda bulunan sodyum. Elektrik enerjisi sodyum iyonlarını uyarıyor; atomlar daha düşük enerji seviyelerine dönerken insan gözünün sarı-turuncu olarak algıladığı dalga boylarında ışık yayıyor. Benzer bir ışık üretim mekanizması havai fişeklerde de görülüyor. Kullanılan tuzun değiştirilmesi hâlinde rengin de farklılaşabileceği düşünülüyor.

Turşunun yalnızca bir ucunun daha belirgin biçimde parlaması ise sıvının içeride eşit dağılmamasıyla açıklanıyor. Tuzlu suyun daha fazla bulunduğu bölümde elektrik akımı ve elektroliz daha yoğun gerçekleşiyor. Böylece elektrik iletimi, gaz oluşumu, hidrojenin tutuşması ve atomların ışık yayması aynı deneyde bir araya geliyor.

Kaynak: DonanımHaber