DDR5 Bellek Hızı Oyunlarda FPS Kazancını Hangi Noktadan Sonra Sınırlıyor?

DDR5 belleklerde 4800 MT/s seviyesinden 9600 MT/s’ye kadar uzanan geniş bir hız aralığı bulunuyor. Ancak daha yüksek frekans her zaman oyunlarda aynı oranda daha yüksek performans getirmiyor ve özellikle belirli bir seviyeden sonra elde edilen FPS artışı oldukça sınırlı kalıyor.

DDR5 belleklerde ürün adlarında görülen DDR5-6000, DDR5-7200 veya DDR5-8400 gibi değerler belleğin saniyede gerçekleştirebildiği veri aktarım sayısını ifade ediyor. Örneğin DDR5-6000 bir bellek 6000 MT/s veri aktarım hızına sahip olsa da belleğin gerçek saat hızı 3000 MHz seviyesinde çalışıyor. DDR yapısı sayesinde veri saat döngüsünün hem yükselen hem de düşen kısmında aktarılıyor.

Bellek performansında yalnızca aktarım hızı değil, gecikme değerleri de önemli. DDR5-6000 CL30 şeklinde belirtilen bir bellekte CL30, CAS gecikmesini ifade ediyor. Bu değer işlemcinin belleğe yaptığı bir isteğin yanıtlanması için gereken saat döngüsü sayısını gösteriyor.

CAS değeri tek başına karşılaştırıldığında yanıltıcı olabiliyor. Frekans yükseldikçe her saat döngüsü kısaldığı için daha yüksek CL değerine sahip hızlı bir bellek, daha düşük CL değerli yavaş bir bellekten daha düşük gerçek gecikmeye sahip olabiliyor.

Örneğin DDR5-6000 CL30 belleğin gerçek CAS gecikmesi yaklaşık 10 nanosaniye seviyesinde bulunuyor. DDR5-4800 CL40 tarafında ise bu süre yaklaşık 16,7 nanosaniyeye kadar çıkıyor. Aynı frekansta CL30 veya CL28 gibi daha sıkı zamanlamalara sahip bellekler de daha düşük gecikme sağlayabiliyor.

Buna karşılık oyun performansında bellek frekansı arttıkça doğrusal bir FPS artışı görülmüyor. DDR5-4800 gibi giriş seviyesi kitler güncel oyunları çalıştırmak için yeterli olurken DDR5-7200 ve DDR5-8400 seviyelerine çıkıldığında özellikle işlemci sınırlı senaryolarda küçük performans kazanımları elde edilebiliyor.

Farkın büyüklüğü kullanılan işlemciye de bağlı. AMD Ryzen sistemlerde bellek denetleyicisinin çalışma şekli nedeniyle DDR5-6000 uzun süredir önemli bir denge noktası olarak kullanılıyor. Ryzen 9000 işlemciler resmi olarak DDR5-5600 desteği sunarken Ryzen 7000 ailesinde bu değer DDR5-5200 seviyesinde bulunuyor.

Ryzen sistemlerde DDR5-6000 civarında bellek ve bellek denetleyicisi yaklaşık aynı saat hızında çalışabiliyor. Daha yüksek frekanslara çıkıldığında bellek denetleyicisinin daha düşük oranla çalışması gerekebiliyor ve bunun oluşturduğu ek gecikme, daha hızlı belleğin sağladığı bant genişliği avantajının bir bölümünü ortadan kaldırabiliyor.

Bu nedenle kağıt üzerinde daha hızlı olan bir kit her zaman daha yüksek performans sağlamıyor. DDR5-6000 CL30 gibi daha düşük gecikmeli bir bellek, bazı Ryzen sistemlerde DDR5-6400 CL32 gibi daha yüksek frekanslı bir kitin önüne geçebiliyor.

Intel tarafında ise daha yüksek frekanslara çıkmak için daha geniş bir alan bulunuyor. Core Ultra 200S masaüstü işlemciler standart DDR5 modüllerle DDR5-5600 desteği sunarken saat sürücüsünü modül üzerinde taşıyan CUDIMM belleklerde DDR5-6400 seviyesine kadar resmi destek sağlanıyor.

Önceki nesil Intel platformlarında da DDR5-6400 ile DDR5-7200 arasındaki hızlar yüksek performanslı sistemlerde yaygın şekilde kullanılıyor. Buna rağmen daha pahalı ve yüksek frekanslı belleklerin oyunlarda sağladığı ek FPS, ekran kartı veya işlemci yükseltmesinden elde edilebilecek performans farkıyla aynı seviyeye ulaşmıyor.

DDR5-4800 de oyun için yetersiz bir bellek hızı değil. DDR5 standardının ilk dönemindeki temel hızlardan biri olan 4800 MT/s, DDR5 destekleyen işlemcilerle kullanılabiliyor ve güncel oyunların çalışması için belirli bir daha yüksek RAM frekansı zorunluluğu bulunmuyor.

DDR5-5200 de benzer şekilde oyun sistemleri için kullanılabilir seviyede kalıyor. Orta seviyeye çıkıldığında DDR5-6000 gibi kitlerle gecikme ve bant genişliği tarafında ek kazanımlar elde edilebiliyor ancak bundan sonraki hız artışlarında performans getirisi giderek küçülüyor.

DDR5 standardındaki hızlar ise yükselmeye devam ediyor. JEDEC resmi DDR5 standardını 8800 MT/s seviyesine kadar genişletirken piyasadaki yüksek performanslı kitler 9600 MT/s seviyesine ulaşmış durumda. Hız aşırtma tarafında ise çok daha yüksek değerler görülebiliyor ve sıvı nitrojen kullanılan sistemlerde DDR5 belleklerle 13.556 MT/s seviyesine kadar çıkıldı.

Oyun bilgisayarı toplarken yalnızca kutunun üzerindeki en yüksek DDR5 hızına yönelmek bu nedenle her sistem için en iyi seçeneği vermiyor. İşlemcinin bellek denetleyicisi, frekans, zamanlamalar ve kitin fiyatı birlikte değerlendirildiğinde orta seviyedeki düşük gecikmeli DDR5 kitler birçok oyun sistemi için daha dengeli bir noktada kalıyor.

1996 yılında Üsküdar’da doğan Mert Can Aka, sinema, bilim, teknoloji ve tarih alanlarına duyduğu ilgiyle şekillenen kariyerinde teknoloji editörlüğüne odaklandı. Öğrenmeyi ve bilgiyi aktarmayı merkeze alan Aka, farklı kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Bu süreçte MediaMarkt’ın MediaTrend Teknolojik Yaşam dergisini son sayısına kadar yöneterek dergicilik tarafında da deneyim kazandı. Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Programcılığı, Web Tasarım ve Kodlama ile birlikte Adalet ve İktisat alanlarında akademik geçmişe sahip olan Aka, bugün Technopat’ta Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapıyor. Otomotivden yapay zekaya, donanımdan ev teknolojilerine uzanan geniş bir yelpazede ürettiği on bini aşkın içerik yüz milyonlarca okura ulaştı.

Kaynak: Technopat