Fırtınaların Üzerinde Beliren Kızıl Işık: “Kızıl Cin” Fenomeni Nedir?

Bilimsel adı “Red Sprite” olan kızıl cinler, uzaylı istilası, kutup ışığı ya da yapay bir atmosferik deney değil. Bu olaylar, şiddetli gök gürültülü fırtınaların yaklaşık 50 ila 90 kilometre üzerindeki mezosfer tabakasında meydana gelen yüksek irtifa elektriksel boşalmaları olarak tanımlanıyor ve “Geçici Işıma Olayları” kategorisinde inceleniyor.

Yeryüzündeki yıldırım ve şimşeklerden farklı olarak kızıl cinler, fırtına bulutlarının üst sınırından uzayın sınırına doğru yükseliyor. Genellikle parlak bir gövde ve aşağıya doğru uzanan ince, dokunaç benzeri kollar oluşturan bu ışımalar, görünüşleri nedeniyle dev bir uzay denizanasına ya da alev sütunlarına benzetiliyor. Oluşumun tetiklenmesi için fırtına bulutundan yere doğru olağanüstü güçlü, pozitif yüklü bir yıldırım boşalması gerçekleşmesi gerekiyor.

Bu deşarj, bulutların üstü ile iyonosfer arasındaki elektriksel dengeyi bozarak mezosferde güçlü bir gerilim alanı yaratıyor. Seyrek hava tabakasındaki azot molekülleri bu alanın etkisiyle uyarılıyor; enerji düzeyleri normale dönerken saçılan fotonlar, kızıl ve turuncu renklerde bir ışık oluşturuyor. Daha yoğun alt katmanlara uzanan ince kısımlarda ise mor ve mavi tonlar görülebiliyor.

Kızıl cinler yalnızca 5 ila 300 milisaniye boyunca parladığı için çıplak gözle fark edilmeleri oldukça zor. Bu fenomenin varlığı, yüksek irtifa pilotlarının anlatımlarından uzun süre sonra, ilk kez 1989’da kameralarla doğrulandı. Fırtınanın altında bulunan kişiler olayı göremiyor; görüntü alınabilmesi için fırtına çekirdeğinden yaklaşık 100 ila 300 kilometre uzakta, açık bir ufka ve ışık kirliliğinden uzak bir gökyüzüne ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle kayıtlar, meteoroloji radarlarını izleyen ve düşük ışıkta çalışan hassas ekipman kullanan fotoğrafçıların planlı çalışmalarıyla elde ediliyor.

Kaynak: Webtekno