Fransa, PFAS kirliliğini sınırlayan yasayla yeni dönemi başlattı
Özet haber: Doğada uzun süre parçalanmadığı için “sonsuz kimyasallar” olarak adlandırılan PFAS maddelerine karşı Fransa’da yürürlüğe giren yasa, ürünlerdeki kullanımı kısıtlıyor ve şirketlere yeni sorumluluklar yüklüyor.
Su geçirmez kıyafetlerden yapışmaz tavalara, kozmetik ürünlerden endüstriyel makinelere kadar çok sayıda alanda kullanılan PFAS bileşikleri; ısıya, suya ve yüzeye yapışmaya karşı dayanıklılık sağlıyor. Ancak doğada kolayca parçalanmadıkları için suya, toprağa ve havaya yayılarak canlıların bünyesinde birikebiliyor. Bu maddelere Arktik bölgesindeki yaban hayatında ve insan kanında da rastlanıyor. Bilimsel araştırmalar PFAS maruziyetini doğurganlık sorunları, karaciğer ve kalp-damar sistemi hasarları, tiroit işlevlerindeki bozulma ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriyor.
Fransa’daki PFAS-Free France girişimi, çevre aktivistlerini, bilim insanlarını, siyasetçileri ve vatandaşları bir araya getirerek konunun kamuoyunda görünür hâle gelmesine katkı sağladı. Kampanya, 2022’de bilim insanlarının Fransa ve Avrupa’daki PFAS kirliliğine ilişkin bulguları milletvekili Nicolas Thierry’ye aktarmasıyla başladı. Générations Futures ve Notre Affaire à Tous’un da destek verdiği çalışmalar kapsamında vatandaşların saç örneklerinde PFAS bulunduğunu gösteren testler, kamuoyu baskısını güçlendirdi.
Bu sürecin ardından Fransa Ulusal Meclisi’nde Şubat 2025’te kabul edilen yasa, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Düzenleme; kozmetik ürünler, kayak cilaları, tüketici kıyafetleri ve ayakkabılar başta olmak üzere çeşitli ürünlerde PFAS kullanımını kısıtlıyor. Şirketlere ayrıca bu maddelerin yol açtığı kirliliği izleme ve temizleme maliyetlerine katkı sunma yükümlülüğü getiriliyor. Temel ihtiyaçlar ya da teknik açıdan vazgeçilmez kabul edilen bazı kullanım alanları için istisnalar bulunurken, kısıtlamaların 2030’da genişletilmesi planlanıyor.
Yasa, şirketleri alternatif malzemelere yönelmeye de teşvik ediyor. Lagoped, Salomon ve Millet gibi bazı giyim ve outdoor markaları ürünlerinden PFAS’ları çıkardıklarını açıkladı. Bununla birlikte, bazı endüstriyel uygulamalarda bu maddelerin sağladığı özelliklerin karşılanması daha zor olduğu için yeni çözümler geliştiriliyor. CNRS’ye bağlı üç laboratuvar, Teknik Makine Endüstrileri Merkezi ve APS Coating Solutions bu amaçla bir araştırma konsorsiyumu oluşturdu; AFNOR da sektörler arasında bilgi paylaşımını ve teknik standartların geliştirilmesini destekleyen bir PFAS Platformu kurdu.
PFAS kirliliğinin sınır aşan niteliği, Fransa’daki düzenlemenin etkisini ülke dışına taşıma hedefini de gündeme getiriyor. PFAS-Free France, İtalya, Hollanda ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde benzer kısıtlamaların tartışılmasına katkı sunmayı ve 2030’a kadar beşten fazla büyük ekonominin benzer adımlar atmasını sağlamayı amaçlıyor.
Kaynak: DonanımHaber
